الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٣ - (أجل)

شرح‌

قوله: فيكون تصديقا للمخبر: ضمير در « يكون » به اجل راجع است.

مؤلّف گويد:

تصديق مخبر مثل اينكه كسى بگويد: زيد عالم‌

سپس مستمع بگويد: اجل.

قوله: و اعلاما للمستخبر: مثل اينكه مستخبر بگويد: هل قام زيد؟

در جوابش گفته شود: اجل.

قوله: و وعدا للطالب: مانند كسيكه طالب درسى بوده و از شخصى آنرا طلب نموده و بگويد: علّمنى الفقه.

و مطلوب منه در جوابش بگويد: اجل.

قوله: فتقع بعد نحو قام زيد: مثال است براى تصديق مخبر.

قوله: أقام زيد: مثال است براى اعلام بمستخبر.

قوله: اضرب زيدا: مثال است براى وعده دادن به طالب.

قوله: و قيّد المالقى: كلمه « ما لقى‌ء منسوب است به « مالقه » بفتح لام و آن نام شهرى است در اندلس.

مؤلّف گويد:

مالقى لقب محمد بن الحسن مى‌باشد، وى از فقهاء مالكى بوده و در دمشق رحل اقامت انداخته و آن مكان را محلّ سكون خود اختيار كرده بود.

قوله: و الطلب بغير النهى: يعنى از بين اقسام ششگانه طلب، نهى نباشد.

قوله: احسن منها: ضمير در « منها » به اجل راجع است.

قوله: اكثر ما تكون بعده: ضمير در « تكون » به اجل راجع بوده و ضمير در « بعده » به خبر برمى‌گردد.