هزار و يك نكته
 
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص

هزار و يك نكته - مجید غلامرضا و همکاران - الصفحة ٢١٦

آن صفات براى اين اشياء حقيقى هستند؛ يعنى اتصاف موضوع به صفت، ذاتى است؛ به عبارت ديگر، براى اتصاف موضوع به صفت دخالت دادن هيچ امر ديگرى ضرورت ندارد و لازم نيست آن صفت را در مقايسه با موضوع ديگرى، به اين موضوع نسبت دهيم، بلكه ذات موضوع مستلزم چنين وصفى است، مثلًا، اتصاف انسان به حيات، حقيقى است و ديگر لازم نيست در تصور اين وصف، انسان مرده‌اى را نيز تصور كنيم، بلكه خود موضوع محقق وصف است.
آن صفات براى موضوع، غيرحقيقى و نسبى هستند؛ يعنى ذات موضوع مستلزم چنين وصفى نيست، بلكه اين موضوع در مقايسه با موضوع ديگرى، متصف به چنين وصفى مى‌شود. از اين رو در مقايسه با موضوع ثالثى فاقد اين وصف مى‌شود. مثلًا، بزرگ‌تر و يا كوچك‌تر بودن، يك وصف اضافى و نسبى براى اشياء است. ممكن است كتابى در مقايسه با كتابى ديگر، بزرگ‌تر از آن باشد، ولى همين كتاب در مقابل كتاب ديگرى، كوچك‌تر از آن باشد. از اين رو، وصف كميت از مقولات اضافه مى‌باشد.
شر و بدى نيز از اوصاف حقيقى اشياء نيستند؛ يعنى ذات وجودى چيزى، مقتضى شر و بدى نمى‌باشد، بلكه از اوصاف اضافى و نسبى هستند كه در قياس با موقعيت خاصى به موضوعات نسبت داده مى‌شوند، در حالى كه همين بدى‌ها نسبت به موقعيت ديگرى خير و كمال محسوب مى‌شوند. مشكلات و مصايبى كه بر انسان وارد مى‌شوند از آن حيث كه موجب عسر، حرج و سختى مى‌شوند، به شرّيت متصف مى‌گردند، اما از آن حيث كه موجب تكامل و پرورش روح مى‌شوند، خير و كمال قلمداد مى‌گردند.
از اين رو، حكمت خداوند اقتضا مى‌كند كه براى رسيدن انسان به خيرهاى برتر و اعلى، اين مصايب و سختى‌ها را در مسير زندگى او قرار دهد.
فلسفه بلاها و شرور در قرآن و روايات‌ در ميان راه‌حل‌هايى كه براى پاسخ به مسئله شر ارائه شده‌اند، بعضى از پاسخ‌ها ناظر به اين نكته بودند كه شرور موجود در عالم مستلزم خير كثير و برتر هستند؛ همچنان كه اين استدلال را مى‌توان در دفاعيه منسوب به ارسطو جستجو كرد: شرور موجود در زمره دسته‌اى فرض مى‌شوند كه خير كثير و شر قليل قلمداد مى‌گردند.