دوم عقل انسان است كه روز جزا در توزين عمل نيك و بد مردم اثر مى‌گذارد.
قلت لابى عبداللَّه (ع) فلان من عبادته و دينه و فضله كذا فقال: كيف عقله قلت لا ادرى فقال: ان الثواب على قدر العقل. «١» سومين عاملى كه روز جزاء در توزين حسنات‌ هزار و يك نكته ٢٠٣ حق مسلمان بر مسلمان ص : ٢٠٢ مردم مؤثر است و وزن و قدر عمل را بالا مى‌برد بعد علمى است. عبادت قليلى را كه عالم انجام مى‌دهد در پيشگاه الهى از عبادت بسيار عباد و زهاد غيرعالم وزين‌تر و در ميزان عمل سنگين‌تر است و اين مطلب در خلال روايات بخوبى مشهود است.
عن ابى عبداللَّه (ع) قال: «ركعة يصليها الفقيه افضل من سبعين الف ركعة يصليها العابد». «٢» امام صادق (ع) فرمود: يك ركعت نمازى كه فقيه عالم به جا مى‌آورد افضل و برتر از هفتاد هزار ركعت نماز عابد است.
نصيحت رهبران و پيشوايان مسلمين‌ ثلاث لايغل عليهن قلب امرء مسلم، اخلاص العمل اللَّه والنصيحة لائمة المسلمين واللزوم لجماعتهم. «٣» پيامبر گرامى اسلام فرموده است: قلب هيچ مسلمانى در سه مورد نبايد ترديد كند:
اخلاص عمل براى خدا، نصيحت براى رهبران مسلمين و شركت در اجتماعات آنان.
امير المومنين على (ع) مصرانه از اصحابش مى‌خواست كه با نصايح خالى از غش و سالم از ريب، او را يارى كنند. «٤» مجازات دروغگويى‌ در حديثى از حضرت صادق (ع) آمده است: «از مجازات دروغگو آن است كه خداوند، فراموشى را بر او مسلط مى‌گرداند». «٥»