زمانى كه از بدنش خارج مى‌شود تا قيامت در عالم برزخ مى‌ماند. خداوند مى‌فرمايد: «ومن ورائهم برزخ الى يوم يبعثون» برزخ در بطن همين جهان مادى و محيط بر اين دنياست. (زيرا وسعتش از دنيا بيشتر است.
گرچه بعضى از عوارض ماده، مثل مقدار و شكل را داراست ولى هرگز مادى و محدود به زمان و مكان نيست، لذا از آن به عالم مثال تعبير شده است. روح بعد از مفارقت از بدن در عالم مثالى و برزخى قرار مى‌گيرد و مجرد از بعضى عوارض مادى مثل حركت و تغيير و تحول است به گونه‌اى محدوديت زمانى و مكانى ندارد.
اگر خواسته باشيم انسان را در عالم برزخ مجسم كنيم مى‌توان آن را به جنين در رحم مادر تشبيه كرد. جنين در بطن همين دنيا قرار گرفته ولى از جهانى كه او را احاطه كرده و از انسان‌هايى كه قبل از او به اين دنيا قدم نهاده‌اند بى‌خبر است و وقتى متولد مى‌شود باز هم در همين دنياست، تنها از عالمى محدود به عالمى وسيع‌تر قدم گذارده. لذا عالم آخرت كه برزخ مقدمه آن است هم خارج از اين عالم نيست بلكه محيط بر آن است به طورى كه عالم دنيا در درون آن قرار گرفته و اگر چشمى حقيقت بين شود در همين عالم مى‌تواند، عالم برزخ و برزخيان را مشاهده كند و با آنها به گفتگو بپردازد، هم چنانكه پيامبر (ص) با مقتولين جنگ بدر كه در چاهى ريخته شده بودند به گفتگو پرداخت. حال كه دانسته شد عالم برزخ در همين دنياست ولى اهل دنيا آن را درك نمى‌كنند و ارواح در عالم برزخ مشرف بر دنيا و اهل دنيا هستند و حالات و رفتار آنها را مى‌بينند و مى‌شنوند؛ لازم است به اين مطلب هم اشاره نماييم كه عذاب و پاداش الهى از همان حين مفارقت روح از بدن شروع مى‌شود و هر ميتى از همان اولين لحظات مرگ متوجه مى‌شود كه بهشتى يا جهنمى است. چنانكه حضرت صادق (ع) در روايتى مى‌فرمايد:
«من از برزخ درباره شيعيان مى‌ترسم.» راوى عرض كرد: «برزخ كجاست؟» حضرت فرمود:
«همان قبر است از هنگام مرگ تا قيامت.» «١» حق مسلمان بر مسلمان‌ معلى بن خنيس از امام صادق (ع) پرسيد: حق مسلمان بر مسلمان چيست؟ حضرت فرمودند: