هزار و يك نكته - مجید غلامرضا و همکاران - الصفحة ١٨٥
همنشين خوب حواريون عيساى پيامبر به او گفتند: ما با چه كسى همنشينى كنيم؟ حضرت عيسى (ع) فرمود: كسى كه ديدار او شما را به ياد خدا بيندازد و وقتى به سخن مىآيد، حرف او موجب فزونى دانش شما بشود، چيزى به شما ياد بدهد ... رفتار و كردار او شما را در كار آخرت ترغيب و تحريص كند. «١» علت راغب بودن به دنيا روزى اصحاب پيامبر (ص) گفتند: اى رسول خدا، از نفاق مىترسيم.
فرمود: چرا از آن مىترسيد؟
گفتند: چون نزد تو آييم آخرت را به يادمان آورى و در نتيجه، ميل و رغبتمان بدان برانگيخته مىشود و دنيا را فراموش مىكنيم و از آن دورى مىجوييم؛ به طورى كه وقتى نزد شما هستيم، آخرت و بهشت و جهنّم را مىبينيم. ولى چون از نزد شما مىرويم و به خانههاى خود وارد مىشويم و فرزندان خود را مىبوييم و عيال خود را مىبينيم، آن حالت از بين مىرود؛ مثل اين كه اصلًا چنان حالتى نداشتهايم. آيا خوف آن ندارى كه اين حالت، نفاق باشد؟
حضرت فرمود: هر گز اين نفاق نيست بلكه، خطوات شيطان است كه شما را به دنيا راغب و مايل مىكند. به خدا سوگند اگر بر آن حالتى كه گفتيد باقى بمانيد (به مقامى مىرسيد كه)، با ملائكه مصافحه كرده، روى آب راه مىرويد. «٢» تعصب و لجاجت بىترديد اساسىترين پايه عبوديت و بندگى خدا تسليم و تواضع در برابر حق است و به عكس هر گونه تعصب و لجاجت مايه دورى از حق و محروم شدن از سعادت است.
تعصب به معنى «وابستگى غير منطقى به چيزى» است تا آنجا كه انسان حق را فداى آن كند و لجاجت به معنى اصرار بر چيزى است به گونهاى كه منطق و عقل را زير پا بگذارد، ثمره اين دو شجره خبيثه نيز «تقليد كوركورانه» است كه سد راه پيشرفت و تكامل انسانهاست.
در حديثى از رسول خدا (ص) مىخوانيم: هر كسى در دلش به اندازه دانه خردلى عصبيت باشد خداوند روز قيامت او را با اعراب جاهليت محشور مىكند».