معصيت خداوند لقمان پسرش را گفت: پسركم! چون خواستى معصيت خداوند را مرتكب شوى، جايى برو كه او، تو را نبيند. اين اشاره است به اين كه جايى را نمى‌يابى كه خدا تو را در آن نبيند، پس از او نافرمانى مكن! چنانكه خداوند فرموده است: وَ هُوَ مَعَكُم اينَما كُنتُم. «١» با آنچه كه دوست دارى محشور مى‌شوى‌ در حديث ريّان بن شبيب از امام رضا (ع) نقل است كه آن حضرت فرمود: اى پسر شبيب اگر مى‌خواهى به درجات اعلاى بهشت رسى، با ما باش! به غم ما غمگين باش و به شادى ما شاد! و بر تو باد ولايت ما! كه هر كس سنگى را دوست داشته باشد، خداوند در روز قيامت او را با آن محشور كند.
شبى در حشر و معاد خود فكر مى‌كردم و به نامه اعمال خويش نظر مى‌افكندم، و اين كه چگونه به اعمالم رسيدگى خواهد شد. كه ديدم چيزى، لازمه نفسم شده، با آن محشور گشته و از آن جدا نمى‌شود، وقتى دقت كردم ديدم كتابى خطى است كه آن را به شدت دوست دارم.
در اين وقت اين حديث را به ياد آوردم كه هر كس سنگى را هم دوست داشته باشد با آن محشور مى‌شود. و كتاب هم مانند سنگ، از جمادات است و از اين جهت با آن فرقى ندارد. «٢» يقظه و بيدارى‌ «يقظه» نقطه مقابل غفلت، به معناى خود آ هزار و يك نكته ٢٣٠ پاسخ امام براى بهترين و موثرترين راه مبارزه با نفس اماره ص : ٢٣٠ گاهى است. بعضى از عارفان آن را يكى از منازل آغازين سير و سلوك ذكر كرده‌اند.
«يقظه» در اصطلاح عارفان اسلامى، بيدارى از خواب «غفلت» و توجه به اعمال و كردارهاى گذشته، براى جبران خطاها و جهت گيريهاى صحيح در آينده است.
امام خمينى قدس سرّه در كتاب «جهاد اكبر يا مبارزه با نفس» ضمن اين كه «يقظه» را گام اول در تهذيب نفس مى‌دانند، ذيل اين عنوان چنين نوشته‌اند: «تا كى مى‌خواهيد در خواب «غفلت» به سر بريد و در فساد و تباهى غوطه‌ور باشيد، از خدا بترسيد و از عواقب امور بپرهيزيد، از خواب «غفلت» بيدار شويد. شما هنوز بيدار نشديد، هنوز قدم اول را برنداشتيد، قدم اول در سلوك «يقظه» است، ولى شما در خواب به سر مى‌بريد، چشم‌ها باز و