٢. بلاها؛ آثار تكوينى اعمال و عذاب گنهكاران:
آيات ديگرى از قرآن، مصيبت‌ها و رنج‌ها را نتايج سوء اعمال زشت انسان‌ها بر مى‌شمارند.
از نظر اين آيات، خداوند براى تكفير گناهان برخى از مردم (به خاطر لطف به آنان) آنها را در همين دنيا عذاب مى‌كند:
وَمَا أَصَابَكُم م هزار و يك نكته ٢٢٢ صفات محبين الهى ص : ٢٢٢ ِن مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُوا عَن كَثِيرٍ. (شورى: ٣٠)
در اين آيه شريفه، خداوند متعال بلاها را به افعال اختيارى انسان‌ها مرتبط مى‌كند و آنها را آثار تكوينى اعمال افراد، مى‌داند؛ همچنان كه روايات بسيارى نيز حكمت بلاها را تكفير گناهان معرفى مى‌كنند.
امام صادق (ع) مى‌فرمايند:
ان العبد اذا كثرت ذنوبه و لم يجد ما يُكَفِّرُها به، ابتلاه اللَّه عزّوجلّ بالحزن فى الدنيا ليكفّرها. «١» از آن روى كه عذاب آخرت بسيار سنگين و مشكل است، خداوند (مؤمنان مورد علاقه خود) را در همين دنيا به شدت‌ها مبتلا مى‌كند تا كفاره گناهان او باشد.
٣. بلاها؛ امتحان الهى و موجب تكامل وجودى:
امام صادق (ع) مى‌فرمايند: «ان فى الجنة منزلةً لايبلغها عبد الا بالابتلاء» طبق آيات قرآن و روايات اهل بيت (عليهم السلام)، بسيارى از مشكلات و بلاها، امتحان الهى بوده و بعضى از مقامات و موقعيت‌ها تنها بر اثر پيروزى در امتحان الهى و تحمل مصايب و شدايد حاصل مى‌شوند.
وَنَبْلُوكُم بِالشَّرِّ وَالْخَيْرِ فِتْنَةً وَإِلَيْنَا تُرْجَعُونَ. (انبياء: ٣٥)
وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالَّثمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ. (بقره: ١٥٥)
اولياى الهى و كسانى كه مقرب خداوندند، بيشتر به بلاها مبتلا هستند و بلكه طالب نزول مصيبت‌اند تا به واسطه آن به تكامل بيشترى دست يابند.
هر كه در اين بزم مقرب‌تر است جام بلا بيشترش مى‌دهند حضرت على (ع) مى‌فرمايند: «الا و ان الشجرة البريه اصلب عودا و الرواتع الخضره‌ارق‌جلودا.» «٢»