هزار و يك نكته - مجید غلامرضا و همکاران - الصفحة ١٩٤
از خزائن عرش خود دو جمله را به تو دادم: «لا حول ولا قوة الا باللَّه ولا ملجأ منك الا اليك» اين عبارت معناى بلند و فوايد فراوانى دارد؛ امام باقر (سلام الله عليه) در تفسير اين ذكر فرمودند: آن جا كه قدرتى را به جا صرف كرده و خدا را اطاعت كردهايد، اين قدرت بر اطاعت از ناحيه خداست و آن جا كه معصيت نكردهايد، در حقيقت، عنايت الهى بين شما و آن معصيت حائل شده است. پس «لا حول ولا قوة الا باللَّه العلى العظيم» يعنى: «لا حول لنا عن معصية اللَّه الا بعون اللَّه و لا قوة لنا على طاعة اللَّه الا بتوفيق اللَّه عزوجل». «١» گاهى انسان را به گناه دعوت مىكنند، اما مانعى فرا راه او پديد مىآيد. و نمىداند راهى كه به آن دعوت شده است، راه گناه است و نيز نمىداند چرا راه بندان شد، اما بعد مىفهمد او را به مجلس گناه دعوت كرده بودند و اين راه بندان، همان «حول الهى» بود كه بين او و گناه حائل شد. اين كه ما در نماز مىگوييم: «بِحَولِ اللَّهِ وَ قُوَتِهِ اقومُ وَ اقعَدُ» به اين معنا نيست كه فقط در حال نماز كه بر مىخيزيم و مىنشينيم، «بقوة اللَّه» است؛ بلكه به اين معناست كه همه حركات و سكنات ما، در نماز و در غير نماز به قوت الهى است.
ذكر و دعا مطابق دستور ائمه عليهم السلام دستور دادهاند كه ذكر و دعايى را كه ما ارائه مىكنيم بگوييد و آن را كم يا زياد نكنيد. اين خضوع در برابر وحى، نشانه عقل است؛ زيرا با برهان فلسفى، ثابت شده است كه بشر، نيازمند به وحى است و نياز بشر را جز وحى، چيز ديگرى تامين نمىكند. آنگاه بشر نمىتواند در برابر ره آورد وحى اظهار نظر كرده به دنبال چيزى ديگر برود. انسان عاقل، نه از اين و آن، ذكر طلب مىكند و نه در برابر خواسته ديگران، به آنان ذكر مىآموزد، بلكه به همين دستورات دينى عمل مىكند و آن را به ديگران ارائه مىكند. «٢» عقل عارف و نفس عزوف از آن جا كه قرآن، اهل بيت عصمت و طهارت را از گزند هر گونه خطا و عصيان و نسيان، معصوم و مصون مىداند، سخنان اهل بيت (عليهم السلام) در كيفيت تزكيه نفس و شناخت موانع هزار و يك نكته ١٩٩ همتهاى بلند ص : ١٩٨