هزار و يك نكته - مجید غلامرضا و همکاران - الصفحة ١٤٢
مثل چراغ و چراغدان اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فِي زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ يَكادُ زَيْتُها يُضِيءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ نُورٌ عَلى نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ. (نور: ٣٥)
خداوند نور آسمانها و زمين است، مثل نور خداوند همانند چراغدانى است كه در آن چراغى (پرفروغ) باشد، آن چراغ در حُبابى قرار گيرد، حبابى شفاف و درخشنده همچون يك ستاره فروزان، اين چراغ با روغنى افروخته مىشود كه از درخت پربركت زيتونى گرفته شده كه نه شرقى است و نه غربى؛ (آن چنان روغنش صاف و خالص است كه) نزديكاست بدون تماس با آتش شعله ور شود؛ نورى است بر فراز نورى و خدا هر كسى را بخواهد به نور خود هدايت مىكند و براى مردم مثلهايى زند و خداوند به هر چيزى داناست.
در اين آيه شريفه، نور الهى كه همان نور هدايت و ايمان است به چراغدانى تشبيه شده است كه در آن چراغى پرفروغ باشد و آن چراغ در شيشهاى بلورين قرار گيرد و با روغنى صاف و خالص افروخته شود.
بدين ترتيب چهار عامل براى استفاده كامل از نور چراغ ذكر شده است:
١. مشكاة، يعنى چراغدان و محفظهاى كه در قديم معمول بود و چراغها را براى محفوظ ماندن از مزاحمت باد و طوفان در آن مىنهادند.
٢. زُجاجة، يعنى شيشه بلورين و حبابى كه روى چراغ گذاشته مىشد تا هم شعله را محافظت كند و هم گردش هوا را از طرف پايين به بالا تنظيم نمايد. تا بر نور و روشنايى شعله بيفزايد.
٣. مصباح، يعنى خود چراغ كه مركز پيدايش نور بر فتيله آن است.
٤. ماده انرژى زا، كه عبارت است از همان روغن درخت مبارك زيتون.
جمله «يُوقَدُ مِن شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيتوُنَةٍ لا شَرقيَّةٍ وَ لا غَربيَّةٍ» اشاره به همين ماده انرژى زاى فوق العاده مستعد براى چراغ است. چرا كهروغن زيتون از درخت پربار و پربركتى گرفته شود، يكى از بهترين روغنها براى اشتعال است، آن هم درختى كه نه در جانب شرق باغ و كنار ديوارى قرار گرفته باشد و نه در جانب غرب كه تنها يك سمت آن آفتاب ببيند و در نتيجه