(لَا يُغْزَ قَوْمٌ حَتَّى يُدْعَوْا- يَعْنِي إِذَا لَمْ يَكُنْ بَلَغَتْهُمُ الدَّعْوَةُ- وَ إِنْ أُكِّدَتِ الْحُجَّةُ عَلَيْهِمْ بِالدُّعَاءِ فَحَسَنٌ، وَ إِنْ قُوتِلُوا قَبْلَ أَنْ يُدْعَوْا، إِذَا كَانَتِ الدَّعْوَةُ قَدْ بَلَغَتْهُمْ فَلَا حَرَجَ، وَ قَدْ أَغَارَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) عَلَى بَنِي الْمُصْطَلَقِ وَ هُمْ غَارُّونَ، [غافلون (النهايه ٣/ ٣٥٥)] فَقَتَلَ مُقَاتِلِيهِمْ وَ سَبَى ذَرَارِيَّهُمْ، وَ لَمْ يَدْعُهُمْ فِي الْوَقْتِ)، وَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع): (قَدْ عَلِمَ النَّاسُ مَا يُدْعَوْنَ إِلَيْهِ).
(مستدرك الوسائل ١١/ ص ٣٠ ح ١٢٣٥٨)
(دعائم الاسلام) از على (ع) روايت كرده كه رسول خدا (ص) فرمود:
«با هيچ قومى نبايد وارد جنگ شوى مگر آن كه او را به اسلام دعوت كرده باشى.» مقصود اين است كه هرگاه دعوت اسلام به آن‌ها نرسيده باشد [ابتدا به اسلام دعوت شوند و سپس جنگ شروع شود] گرچه نيكوست كه با دعوت مجدد، بر حجت تاكيد شود و در صورتى كه قبلا دعوت اسلام به آنان رسيده باشد، اشكالى ندارد كه با آنان جنگ شروع شود (چنانكه) پيغمبر خدا (ص) بر «بنى مصطلق» شبيخون زد، در حالى كه آن‌ها بى‌خبر بودند. در اين نبرد، جنگاوران‌شان را كشت و همسران و فرزندان‌شان را اسير كرد در حالى كه در اين نبرد آنان را به اسلام دعوت نكرده بود. چون به گفته اميرمؤمنان (ع): «آن مردم، به آنچه به آن دعوت مى‌شدند، آگاهى داشتند.» ١. دعوت كفار به اسلام، قبل از نبرد: از ديدگاه اسلام وقتى انسان مسئوليت در برابر حكم الهى دارد كه آن حكم و تكليف به او ابلاغ شده باشد؛ قرآن كريم مى‌فرمايد «ما انسانها را عذاب نمى‌كنيم مگر آنكه رسولى را براى آنها فرستاده باشيم» (ما كنا معذبين حتى نبعث رسولًا) (اسراء/ ١٥) و از نظر عقلى، اين معنى به‌