جهاد در آيينه روايت(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٩٤
صفين چه آن كس كه روى به ميدان جنگ مىآورد و مىجنگيد و چه آن كس كه فرار مىكرد، همه كشته مىشدند و مجروح نيز به قتل مىرسيد. «ابانبن تغلب» به عبداللهبن شريك گفت: اين، دو روش مختلف است. عبدالله شريك گفت:
در جنگ جمل، طلحه و زبير سردمدار جنگ بودند كه كشته شدند اما در جنگ صفين معاويه شخصا حضور داشت و در واقع رهبرى و فرماندهى جنگ به دست فردى چون او بود كه از بين نرفته بود.
بعد از جنگ جمل، شورشيان پايگاه و تشكيلاتى نداشتند. لذا فراريان آنها تحت تعقيب قرار نگرفتند و مجروحان آنها را نكشتند و اسيران آنها را اعدام نكردند. اما جنگ صفين بهعكس جنگ جمل بود. روايت دو فراز دارد. فراز نخست تا «فهو آمن» كلام اميرمؤمنان (ع) در مورد جنگ جمل است. فراز دوم سخن راوى پيرامون جنگ صفين و اختلاف سيره امام (ع) د جهاد در آيينه روايت(ج٢) ٢٠٣ كتاب پنجم: وسائل الشيعه ر مورد جنگ جمل و جنگ صفين مىباشد.
١. عدم تعقيب فراريان در جنگ جمل: هنگامى كه شورشيان در جنگ جمل شكست خوردند؛ پايگاه و تشكيلاتمنسجمى نداشتند تا آنان را دوباره سامان دهد. لذا اميرمؤمنان (ع) دستور داد تا سپاهيان اسلام از تعقيب فراريان بپرهيزند و مجروحانشان را نكشند و اسيران آنها را اعدام نكنند.
لَمَّا هُزِمَ النَّاسُ يَوْمَ الْجَمَلِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع): لَا تَتْبَعُوا مُوَلِّياً ٢. تعقيب فراريان و كشتن آنان در جنگ صفين: در جنگ صفين دستور اين بود كه تمامى نفرات دشمن كشته شوند، چه آنها كه رو به ميدان جنگ مىآوردند و چه آنها كه در حال فرار بودند. علاوه بر آن مجروحان نيز كشته شوند، زيرا در جنگ صفين، دشمن داراى سازمان و تشكيلات بود و پس از فرار به پايگاه خود برمىگشت و مجدّد سازماندهى مىشد.
فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ صِفِّينَ قَتَلَ الْمُقْبِلَ وَ الْمُدْبِرَ وَ أَجَازَ عَلَى جَرِيحٍ