٥٥٢- ٣٥٥- وَ عَنْهُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَنَّهُ قَالَ: لَيْسَ عَلَى الْعَبِيدِ جِهَادٌ مَا اسْتُغْنِيَ عَنْهُمْ وَ لَا عَلَى النِّسَاءِ جِهَادٌ، وَ لَا عَلَى مَنْ لَمْ يَبْلُغِ الْحُلُمَ. (بحارالانوار ٩٧/ ٤٩، ح ١٧؛ دعائم الاسلام ١/ ٣٤٢)
و نيز اميرمؤمنان (ع) فرمود: بر بردگان، مادامى كه به وجود آن‌ها نياز نباشد، جهاد واجب نيست و (همين‌طور) بر زنان جهاد واجب نيست و (همچنين) بر كسى كه (در برابر مشكلات) صبر و تحمل ندارد نيز جهاد واجب نيست.
منظور از بحث عدم‌وجوب حضور گروهى از اقشار جامعه در جهاد كه در روايت آمده، مربوط به جهاد ابتدايى است و نه جهاد دفاعى؛ چرا كه دفاع بر همه اعم از زن و مرد واجب است و اختصاص به گروه خاصى ندارد.
١. عدم وجوب جهاد ابتدايى بر بردگان در شرايط عادى: تا زمانى كه دولت اسلامى براى تأمين نيروى انسانى مورد نياز جنگ مشكل چندانى ندارد، جهاد بر بردگان واجب نيست.
لَيْسَ عَلَى الْعَبِيدِ جِهَادٌ مَا اسْتُغْنِيَ عَنْهُمْ‌ ٢. واجب نبودن جهاد ابتدايى بر زنان: جهاد ابتدايى بر زنان واجب نيست.
وَ لَا عَلَى النِّسَاءِ جِهَادٌ ٣. واجب نبودن جهاد ابتدايى بر نوجوانان نابالغ: نوجوانانى كه به سن بلوغ نرسيده‌اند از جهاد معاف هستند.
وَ لَا عَلَى مَنْ لَمْ يَبْلُغِ الْحُلُمَ‌ جهاد ابتدايى:
عدم وجوب بر بردگان ١؛ عدم وجوب برزنان ٢؛ عدم وجوب بر نوجوانان ٣ ٥٥٣- ٣٥٦- وَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (ع) أَنَّهُ قَالَ: أَصْلُ الْإِسْلَامِ الصَّلَاةُ، وَ فَرْعُهُ الزَّكَاةُ وَ ذِرْوَةُ سَنَامِهِ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ.
(بحارالانوار ٩٧/ ٩، ح ٢٠؛ دعائم الاسلام ١/ ٣٤٢)