جهاد در آيينه روايت(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٥٤
بود، بر آن حضرت، واجب بود، شمشير را از روى سرشان برندارد تا بازگردند، و از نظريهاى كه دارند دست بكشند؛ چون آنان با ميل و اراده، بدون آنكه مجبور باشند با آن حضرت بيعت كرده بودند و چنانكه خداى تعالى فرموده آنان همان گروه شورشگر بودند.
بر امير مؤمنان (ع)، واجب بود پس از پيروز شدن با آنها به عدالت، رفتار كند همچنان كه پيغمبر خدا (ص) با مردم مكه چنين كرد؛ بر آنها منت نهاد و از آنان درگذشت.
١. جنگ افروزان جمل، از مصاديق بغات: از آنجا كه پديد آورندگان نبرد بصره و سردمداران آنها، همان كسانى بودند كه بدون اجبار و داوطلبانه با حضرت على (ع) بيعت كردند، هنگامى كه دست به شورش عليه حكومت زدند از مصاديق واقعى و عينى شورشيان داخلى محسوب مىشوند كه وظيفه حاكم اسلامى سركوب آنها بود.
... يَوْمَ الْبَصْرَةِ ... هُمُ الَّذِينَ بَغَوْا عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ (ع) ... لِأَنَّهُمْ بَايَعُوا طَائِعِينَ غَيْرَ كَارِهِينَ، وَ هِيَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ ...
٢. وجوب جنگ با شورشيان داخلى: در صورتى كه گروهى از افراد بر ضد حكومت اسلامى و امام عادل شورش نمايند؛ بر حاكم اسلامى است كه به مقابله با آنها اقدام و آنها را سركوب و گروههاى آنها را از هم متفرق كند و جنگ را تا آنجا ادامه دهد كه دست از سركشى و تمرد بر دارند و منقاد و مطيع گردند.
فَكَانَ الْوَاجِبُ عَلَيْهِ قِتَالَهُمْ وَ قَتْلُهُمْ حَتَّى يَفِيئُوا إِلَى أَمْرِ اللَّهِ ...
٣. رفتار عادلانه با دشمن: بر فرمانده جنگ واجب است كه در هر صورت (به ويژه پيروزى)، با دشمن رفتار عادلانه داشته باشد و نبايد از حدود و قوانين الهى، نسبت به جنگ با دشمن عدول و عبور كند.
فَكَانَ الْوَاجِبُ ... أَنْ يَعْدِلَ فِيهِمْ حَيْثُ كَانَ ظَفِرَ بِهِمْ ...
بغات:
وجوب جنگ با ٢؛ مصاديق ١ جنگ جمل: ١ دشمنان:
رفتار عادلانه با ٣