٢٨٣- ٨٦- وَ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ الشَّحَّامِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ (ع): إِنَّهُمْ يَقُولُونَ: مَا مَنَعَ عَلِيّاً إِنْ كَانَ لَهُ حَقٌّ أَنْ يَقُومَ بِحَقِّهِ؟ فَقَالَ: إِنَّ اللَّهَ لَمْ يُكَلِّفْ هَذَا أَحَداً إِلَّا نَبِيَّهُ فَقَالَ فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ قَالَ لِغَيْرِهِ إِلَّا مُتَحَرِّفاً لِقِتالٍ أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلى‌ فِئَةٍ فَعَلِيٌّ (ع) لَمْ يَجِدْ فِئَةً وَ لَوْ وَجَدَ فِئَةً لَقَاتَلَ.
(وسائل الشيعه، ١٥/ ٨٩، ح ٢٠٠٤٦)
از «ابن اسامه شحّام» نقل شده كه گفت: به امام كاظم (ع) عرض كردم: مخالفان شيعه مى‌گويند على (ع) چنانچه حقى داشت، چرا براى رسيدن به آن، اقدامى نكرد؟
فرمود: قطعا خداوند به هيچ كس، چنين تكليفى نفرموده؛ مگر پيغمبر خود را كه فرموده: «در راه خدا بايد بجنگى، تو جز از براى خويشتن مكلف نيستى.» (نساء/ ٨٤)
و براى غير رسول خدا (ص) فرموده است: «در ميدان جنگ هر كس جز براى تمديد نيرو و حمله دوباره يا پيوستن به گروه ديگر، به دشمن پشت كند به خشم خدا روى آورده است.» (انفال/ ١٦)
على (ع) گروهى- هر چند اندك- پيدا نكرد، و چنانچه دسته اندكى هم به دورش گرد مى‌آمدند حتما به نبرد قيام مى‌كرد.
١. پيامبر اكرم (ص) مأمور به جهاد: در روايت بين پيامبر (ص) و اميرمؤمنان (ع) مقايسه شده است. پيامبر خدا (ص) در زمان خود شخصاً مكلف به جهاد با دشمنان خدا بود و چنين تكليفى براى جز آن حضرت نوشته نشده است. او به عنوان پيامبر خدا وظيفه داشت با دشمنان خدا به جهاد برخيزد.
البته اين آيه كه پيامبر (ص) را تكليف به جهاد مى‌كند در مدينه و در جنگ احد نازل شده است. آن حضرت براى مقابله با دشمنان در جنگ احد مكلّف بود شخصاً اقدام به جهاد كند ولو مسلمانان او را همراهى نكنند. و اين با روايات قبلى كه شرط جهاد را داشتن نيروى كافى مى‌دانست، منافات ندارد.
إِنَّ اللَّهَ لَمْ يُكَلِّفْ هَذَا أَحَداً إِلَّا نَبِيَّهُ ...