ابى بن كعب و دانش قرآنى او و وجود سوره‌هاى اضافى در اين مصحف، مراحل شكل‌گيرى ترتيب سُوَر مصحف عثمانى و و وجود لحن در اين مصحف شيوه‌هاى تقويم نزول قرآن و اعتبار آنها، انواع تقويم نزول قرآن و مشكلات آن، اسانيد روايات ترتيب نزول و اختلاف آنها و نقد و تأويل اين اختلاف‌ها ارائه شده است.

٩١. بررسى تطبيقى ادلّه عقلى و نقلى امامت عامه از ديدگاه سيّد مرتضى و قاضى عبد الجبار

، سميه خليلى آشتيانى، كارشناسى ارشد علوم حديث، دانشكده علوم حديث، استاد راهنما: دكتر غلامرضا ذكيانى، استاد مشاور: دكتر محمّد سعيدى مهر، ١٣٨٥، ٣٢١ ص.

هدف نگارنده در اين تحقيق، بيان گزارش توصيفى و تحليلى مباحث امامت عامه از كتاب الشافى فى الامامة اثر سيّد مرتضى است كه چون كتاب المغنى قاضى عبد الجبار را در بطن و متن خود دارد، بالتبع المغنى را نيز در چهار فصل گزارش كرده است:

در فصل اوّل، اشكالات و شبهات قاضى و پاسخ‌هاى سيّد مرتضى در باب وجود عقلى امامت، در دو بخش برهان لطف و حفظ شريعت را طرح نموده است. تعريف لغوى و اصطلاحى «امامت»، وجوب امامت نزد معتزله، تقسيم‌بندى معتزله از اين وجه، و مجموعه‌اى از نظرات متكلمان اماميه، از قرن دوم تا هشتم در باب وجود امامت و تعريف آن و ... از مباحث ديگر است.

فصل دوم را به مستندات قاضى در اثبات وجوب نقلى و شرعى امامت اختصاص داده، و در باب آيات حدود، روايات پيامبر صلى الله عليه و آله چون: «لا تجتمع امتى على الخطا»، اجماع امت بر مسئله نصب امام پس از وفات نبى صلى الله عليه و آله و خلفاى او، مطالبى آورده، كه در اين فصل، سيّد مرتضى در رد دلايل او سخن مى‌گويد.

در فصل سوم، به تمام صفات امام از ديدگاه اماميه چون عصمت، علم و افضل بودن او بر امتش، و شجاعت او پرداخته است.

فصل چهارم را نيز به راه تعيين امام اختصاص داده است. منصوص بودن امام هم از صفات اوست؛ ولى وجه تمايز او با ديگر افراد امت، در عهده‌گيرى منصب امامت است و اين نص، گاه با صدور معجزه از سوى امام تأييد مى‌شود. قاضى، از اين وجه نيز به عنوان يك مخالف، شبهات و اشكالاتى را عنوان مى‌سازد و راه‌هاى ديگرى براى تعيين امام پيشنهاد مى‌كند.