نگاهى به عمل به احكام در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و پس از رحلت آن حضرت، جعل احاديث از قول پيامبر صلى الله عليه و آله، پيدايش رأى و قياس و سير تكاملى اجتهاد در طول تاريخ، و خاستگاه عقلى اجتهاد و سرچشمه‌هاى قوانين شرعى در فقه، از مطالب اين فصل است.

در فصل دوم، پيدايش اخباريه و ريشه‌هاى اخباريگرى و نظرات گوناگونى را كه در اين باب وجود دارد، مورد بررسى قرار داده است. وى، با بيان تفاوت اخباريت پيشينيان با اخباريت استرآبادى، برخى از عوامل فكرى و اجتماعى مؤثر در پيدايش اخباريه نوين و ادوار اخباريگرى و اخباريه را متذكر شده است.

فصل سوم را به اختلافات ميان اخباريان و اصوليان و ديدگاه‌هاى عمده اخباريان اختصاص داده و در اين زمينه، با نقل اقوال، جايگاه اجتهاد، قرآن، اخبار، علم اصول و رجال را نزد اخباريه توضيح داده است.

در فصل چهارم، نگاهى گذرا به زندگانى بعضى از اخباريان تندرو و متعصب نموده، و در فصل پنجم، در باره اخبار ميانه‌رو و معتدل توضيحاتى داده است.

فصل ششم، بحث از جبهه مقابل، يعنى اصوليان است.

در فصل هفتم، تأثيرات اخباريگرى، محل‌هاى رواج اخباريگرى، تأليف كتب روايى در عصر اوج اخباريگرى، رابطه مسلك شيخيه با اخباريه، و بررسى و مقايسه برخى از عقايد شيخيه و اخباريه را مورد بررسى قرار داده است.

٣٩٣. مسندنويسى در تاريخ حديث‌

، سيّد كاظم طباطبايى، دكترى علوم قرآن و حديث، دانشكده الهيات و معارف اسلامى دانشگاه تهران، استاد راهنما: دكتر سيّد محمّد باقر حجتى، استادان مشاور: دكتر آذرتاش آذرنوش و دكتر سيّد مرتضى آية اللَّه زاده شيرازى، ١٣٧٤، ٤٠٠ ص.

پاسخ به پرسش‌هايى از اين قبيل كه: مسندنويسى چه سودهايى را در پى دارد؟ جايگاه مسندنويسى در تاريخ تدوين حديث كجاست؟ چرا امروزه، ما از ميان انبوه مسندها تنها با شمار اندكى از آنها آشنايى داريم؟ چرا در ميان شيعيان، اين شيوه از تدوين حديث، كمتر رواج داشته است؟ هدف نگارنده را تشكيل مى‌دهد، كه در ده بخش به بررسى اين موضوع‌ها پرداخته است: