شرط اینکه یک عمل، وجهه ملکوتی خوب و «علّیینی» پیدا کند این است که با توجه به خدا و برای صعود به ملکوت خدا انجام بگیرد. اگر کسی معتقد به قیامت نباشد و توجه به خدا نداشته باشد، عمل او وجهه ملکوتی نخواهد داشت و به تعبیر دیگر صعود به علیین نخواهد کرد. وجهه ملکوتی عمل وجهه بالاست و وجهه ملکی آن وجهه پایین است. تا عملی از راه نیت و از راه عقیده و ایمان، نورانیت و صفا پیدا نکند، به ملکوت علیا نمیرسد؛ عملی به ملکوت علیا میرسد که روح داشته باشد.

روح عمل همان بهره اخروی و ملکوتی آن است.

قرآن کریم چه زیبا میفرماید:

الیه یصعد الکلم الطّیب و العمل الصّالح یرفعه [١].

«بسوی او سخن پاک بالا میرود و کردار شایسته بالا میبردش».

این آیه به دو گونه قابل تفسیر است و هر دو گونه در کتب تفسیر ذکر شده است:

یکی اینکه سخن پاک و اعتقاد پاک را کردار شایسته بالا میبرد؛ دیگر اینکه سخن پاک و اعتقاد پاک، کردار شایسته را بالا میبرد و ملکوتی میسازد. دو تفسیر- که هر دو صحیح است و مانعی ندارد که هر دو مقصود باشد- مجموعا این اصل را بیان میکنند که ایمان در مقبولیت عمل و بالا رفتن عمل بسوی بالا تأثیر دارد و عمل، در سیراب شدن ایمان و بالا رفتن درجه ایمان. این اصل در معارف اسلامی اصل مسلّمی است.

استشهاد ما به این آیه بنابر تفسیر دوم است گو اینکه- همچنانکه اشاره کردیم- از نظر ما مانعی ندارد که آیه کریمه در آن واحد ناظر به هر دو معنی باشد.

به هر حال اشتباه است اگر بپنداریم اعمال کسانی که ایمان به خدا و قیامت ندارند، به سوی خدا صعود مینماید و وجهه «علّیینی» پیدا میکند.

اگر به ما بگویند که فلانکس از جاده شمال تهران خارج شد و در جهت شمال چند روز به سفر خود ادامه داد هرگز توقع نداریم که چنین کسی به قم و اصفهان و شیراز برسد؛ اگر کسی چنین احتمالی بدهد به او میخندیم و میگوییم اگر او میخواست به قم و اصفهان و شیراز برود باید از جاده جنوب تهران خارج شود و ادامه دهد.

محال است که کسی به سوی ترکستان برود و به کعبه برسد.

[١]. فاطر/ ١٠