مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥٨ - عظمت و انحطاط مسلمین

موضوعات نامبرده که اطلاعات کافی دارند، تحقیقی عالمانه به عمل آورند و آن را جزء این سلسله مباحث قرار داده و مطلبی را که اختیار فرمودهاند به اطلاع این بنده برسانند، موجب امتنان اینجانب خواهد بود.

نخستین روزی که متوجّه شدم غربیان اعتقاد به قضا و قدر را یکی از علل بلکه علّت اصلی انحطاط مسلمین میدانند، در حدود بیست سال پیش، ایام طلبگی در حوزه علمیه قم بود.

جلد دوّم کتاب زندگانی محمد تألیف دکتر محمّد حسنین هیکل ترجمه ابو القاسم پاینده را میخواندم. در آخر این کتاب خاتمهای دارد مشتمل بر دو مبحث:

١. تمدّن اسلامی چنان که قرآن شرح میدهد.

٢. خاورشناسان و تمدّن اسلامی.

در مبحث دوّم سخنی از یک نویسنده معروف امریکایی به نام «واشنگتن ارونگ» که کتابی در سرگذشت پیغمبر اسلام نوشته است، نقل میکند. واشنگتن ارونگ به نقل دکتر هیکل در خاتمه کتاب خود، مبادی و اصول اسلام را شرح داده است و پس از ذکر ایمان به خدا و فرشتگان و کتابهای آسمانی و پیغمبران و روز قیامت، میگوید:

«آخرین و ششمین قاعدهای که در ردیف مبادی اسلام است، عقیده جبر است. محمّد برای پیشرفت امور جنگی خود از این قاعده استفاده میکرد، زیرا به موجب این قاعده هر حادثهای که در جهان رخ میدهد، پیش از آن، در علم خدا مقدّر شده و پیش از آنکه جهان به وجود آید، در لوح محفوظ ثبت گردیده است و سرنوشت هر کس و وقت مرگ او تعیین شده و قابل تغییر نیست و به هیچ وسیله نمیتوان آن را مقدّم و مؤخّر ساخت. مسلمانان که این نکات را مسلّم میداشتند و بدان عقیده داشتند، به هنگام جنگ بدون بیم و هراس خود را به صف دشمن میزدند. در نظر آنها مرگ در جنگ مساوی با شهادت بود و بهشت را نصیب انسان میساخت؛ بدین جهت اطمینان داشتند اگر کشته شوند یا بر دشمن غلبه یابند، در هر صورت فیروز