مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٢ - تفاوتهای دو جهان

گناهکاران را بانگ میزنند که:

و امتازوا الیوم ایها المجرمون [١].

«از مردم پاک جدا شوید ای ناپاکان».

در آنجا پدر از پسر، و پسر از پدر جدا میگردد، هر کس جزای عمل خودش را دریافت میکند.

و لا تزر وازرة وزر اخری [٢]

«هیچکس بار دیگری و گناه دیگری را به دوش نمیگیرد».

این تفاوت از اینجا پیدا شده که آخرت، جهان فعلیت محض است و دنیا جهان حرکت، یعنی جهان آمیختگی استعداد با فعلیت. فعلیتهای محض از یکدیگر تأثیر نمیپذیرند و با یکدیگر ترکیب نمیشوند ولی فعلیتهای آمیخته تأثیر پذیرند و قابل ترکیب شدن هستند. از این رو در دنیا «جامعه» به وجود میآید که نوعی ترکیب و وحدت انسانهاست، و در آخرت «جامعه» مفهوم ندارد؛ در دنیا تأثیر و تأثّر تدریجی و فعل و انفعال هست ولی در آخرت نیست؛ در دنیا اگر کسی با نیکوکاران بنشیند از مجالست با آنان نیکی میپذیرد و اگر با بدان بنشیند گمراه میگردد. مولوی میگوید: