مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٣ - قاصران و مستضعفان

جمیل بن درّاج از زرارة در این ماجرا نقل میکند که امام فرمود:

«ای زرارة! حقّ است بر خدا که گمراهان (نه کافران و جاحدان) را به بهشت ببرد». [١]

ایضا در کافی از امام موسی بن جعفر (علیه السلام) روایت میکند که فرمود:

«علی (ع) بابی از ابواب هدایت است؛ هر که از این در داخل شود مؤمن است، و هر که از آن خارج شود کافر است؛ و هر کس که نه به این در داخل شود و نه از آن خارج گردد، در زمره طبقهای است که کارش واگذار به خداست مرجون لامر اللّه».

امام در این حدیث، به طبقهای تصریح میکند که نه در زمره اهل ایمان و تسلیم و اهل نجاتند، و نه در زمره اهل انکار و هلاک [٢].

ایضاً در کافی از امام صادق (علیه السلام) نقل میکند که:

لو انّ العباد اذا جهلوا وقفوا و لم یجحدوا، لم یکفروا [٣].

«اگر مردم آنگاه که نمیدانند، توقف کنند و در صدد انکار بر نیایند، کافر نمیشوند».

اگر کسی در روایاتی که از ائمه اطهار (علیهم السلام) رسیده است که بیشترین آنها در «کتاب الحجّة» کافی و «کتاب الایمان و الکفر» کافی گرد آمده است دقت کند مییابد که ائمه (علیهم السلام) تکیهشان بر این مطلب بوده که هر چه بر سر انسان میآید از آن است که حق بر او عرضه بشود و او در مقابل حق، تعصّب و عناد بورزد، و یا لااقل در شرایطی باشد که میبایست تحقیق و جستجو کند و نکند؛ اما افرادی که ذاتا و به واسطه قصور فهم و ادراک و یا به علل دیگر در شرایطی بسر میبرند که مصداق منکر و یا مقصّر در تحقیق و جستجو به شمار نمیروند، آنها در ردیف منکران و مخالفان نیستند، آنها از مستضعفین و مرجون لامر اللّه به شمار میروند؛ و هم از روایات استفاده میشود که ائمه اطهار بسیاری از مردم را از این طبقه میدانند.

---

[١]. مدرک سابق، ص ٣٨٢. عبارت جمله آخر این است: «حقّا علی اللّه ان یدخل الضّلال الجنّة» ولی در بعضی نسخهها چنین است که: «حقّا علی اللّه ان لا یدخل الضّلال الجنّة» که مفهومش این است: امام از سخن خود عدول کرده و تسلیم نظر زرارة شده است. بدیهی است که غلط است، ولی ممکن است بنابر آن، منظور چیز دیگر باشد و آن اینکه امام بخواهد بفرماید: اینها معذّب نیستند ولی به بهشت هم نخواهند رفت.[٢] و (٣). همان مدرک، ص ٣٨٨