گستره شريعت - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ١٢٠ - ٤ متفکران معاصر

١. شناختن خدا و نزديک شدن به او؛

٢. برقراري عدل و قسط در جامعه‌ي بشري. خداي سبحان مي‌فرمايد:

يَا اَيهَا النَّبِي اِنَّا اَرْسَلْنَاکَ شَاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً وَدَاعِياً اِلَي اللهِ بِاِذْنِهِ وَ سِرَاجاً مُنِيراً [١]

اي پيامبر ما تو را گواه و نويد دهنده و اعلام خطر کننده و دعوت کننده به سوي خدا به اذن و رخصت خود او و چراغي نورده فرستاديم.

پس، از اين آيه پيداست که دعوت به سوي خدا هدف اصلي بعثت انبياست و هم چنين مي‌فرمايد:

لَقَدْ اَرْسَلْنَا بِالْبَينَاتِ وَ اَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَ الْمِيزَانَ لِيقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ [٢]؛ ما پيامبران خويش را با دلايل روشن فرستاديم و با آنها کتاب و معيار فرود آورديم تا مردم عدل و قسط را به پا دارند.

اين آيه هم صريحاً به پا داشتن عدل و قسط را هدف رسالت و بعثت پيامبران معرفي کرده است. دعوت به خدا و شناختن او و نزديک شدن به او، يعني دعوت به توحيد نظري و توحيد عملي فردي؛ اما اقامه‌ي عدل و قسط در جامعه، يعني برقرار ساختن توحيد عملي اجتماعي.

اکنون پرسش به اين صورت مطرح است که آيا هدف اصلي پيامبران خداشناسي و خداپرستي است و همه چيز ديگر و از آن جمله عدل و قسط اجتماعي مقدمه‌ي اين پرسش است و يا هدف اصلي برپا شدن عدل و قسط است و شناختن خدا و پرستش او مقدمه‌ و وسيله‌اي است براي تحقق اين ايده‌ي اجتماعي؟ آيا هدف اصلي توحيد نظري و توحيد عملي فردي است؟ يا هدف اصلي توحيد عملي اجتماعي است؟

استاد در پاسخ به اين پرسش چهار احتمال را بيان مي‌کند:

١. پيامبران از نظر هدف، دو مقصد مستقل داشتند: يکي از اين دو مقصد به شناخت خدا و سعادت اخروي بشر مربوط است (توحيد نظري و توحيد عملي فردي) و ديگري به سعادت دنيوي او (توحيد اجتماعي).

٢. هدف اصلي توحيد اجتماعي است. توحيد نظري و توحيد عملي فردي، مقدمه‌ي