گستره شريعت - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ٣٠٤ - ٥- ٢ روشهاي بررسي نظام اقتصادي

داده و با عنوان «خصائص الاقتصاد الاسلامي» سيزده ويژگي آن را نام مي‌برد که به اختصار به برخي از آنها اشاره مي‌کنيم:

وي اولين ويژگي آن رباني بودن مي‌داند؛ يعني اصول کلي آن، بر خلاف نظام‌هاي ديگر، تنها ساخته و پرداخته‌ي دست بشر نيست؛ بنابراين، منابع اين اصول در قرآن و سنت و اجماع و عقل محصور مي‌باشد. ايشان به خصوصيت مهمي با عنوان «جزء من الاسلام الشامل» اشاره کرده، مي‌نويسد: وقتي نظام اقتصادي اسلامي جزئي از اسلام باشد، نبايد آن را جدا از ساير نظام‌هاي اسلامي، هم‌چون: نظام تربيتي، عبادي و ... مورد مطالعه و بررسي قرار دهيم؛ وي هم چنين اخلاقي بودن، واقع نگري، هدفمندي، سازندگي، توازن و غيره را ويژگي‌هاي ديگر نظام اقتصادي اسلامي دانسته است. [١]

امام خميني (ره) نيز در سخنراني‌هايشان به تفاوت جدي ميان نظام اقتصادي اسلام با نظام سرمايه‌داري پرداخته‌اند. [٢]

٤- ٢. رابطه‌ي نظام اقتصادي با مکتب اقتصادي

گاهي دو اصطلاح مکتب اقتصادي و نظام اقتصادي، به علت ارتباط مفهومي بسيار نزديک، به صورت مترادف و جاي‌گزين يکديگر و به طور کلي به معناي راه و روشي که يک جامعه براي زندگي اقتصادي خود برمي‌گزيند، به کار مي‌روند؛ ولي با اين حال مي‌توان نوعي تمايز بين اين دو قايل شد. بدين ترتيب که، ديدگاه‌ها و نظرات اساسي اقتصادي در مورد مالکيت، توزيع درآمد و غيره را که خود مبتني بر يک جهان‌بيني خاص است، مکتب اقتصادي، و قوانين منطبق با اين اصول و ديدگاه‌هاي اساسي را که شامل نظام ملي، قوانين مالکيت، توليد، توزيع، مصرف، ماليات و غيره است و براي تنظيم فعاليت‌ها و روابط اقتصادي يک جامعه تدوين مي‌شود، نظام يا سيستم اقتصادي مي‌نامند.

٥- ٢. روش‌هاي بررسي نظام اقتصادي

روش‌هاي بررسي نظام‌هاي اقتصادي عبارت‌اند از: روش بررسي تاريخي، تحليلي و عمل‌کردي.