است تبعيت بکن. شايان ذکر است که جدّيت و عدم تسامح در اسلام، به معناي خشک بودن و سخت گيري بي جا نيست. سعه‌ي صدر رهبري و مديريت و سهل انگاري در برابر لغزش ها و اشتباهات سهوي کارگزاران و نيز مهلت دادن به آن ها براي جبران نقايص و، به طور کلي ، تسامح ورزيدن در امور فرعي، تا آن جا که به اهداف سازمان لطمه اي وارد نشود نيز مورد تاکيد متون ديني اسلام قرار گرفته است. خداوند متعال، ملايمت و مداراي پيامبر را که شعاعي از رحمت الهي است اين چنين توصيف مي کند: فَبِمَا رَحمَهٍ مِنَ اللهِ لِنتَ لَهُم وَ لَوْ کُنتَ فَظّاً غَلِيظَ القَلبِ لَا نفَضُّوا مِنْ حَولِکَ فَاعفُ عَنهُم وَ استَغفِر لَهُم [١]؛ به سبب رحمت خداوندي با مردم نرم شدي. اگر تندخو و سخت دل بودي، هر آينه مردم از اطرافت پراکنده مي شدند، پس از آنان در گذر و برايشان طلب آمرزش کن.

٧-٣. تواضع و فروتني:

رهبران و زمام داران بايد بيش از ديگران اهل فروتني، خصوصاً نسبت به زيردستان و کارگزاران و ارباب رجوع خود باشند. خداوند سبحان در اين باب پيامبرش را فرمان مي دهد که وَ لاَ تَمشِ فِي الاَرضِ مَرَحاً اِنَّکَ لَن تَخرِقَ الاَرضَ وَ لَن تَبلُغَ الجِبَالَ طُولاً [٢]؛ و در زمين به تکبر راه مرو که هرگز زمين را نمي شکافي و به بلندي کوه ها نمي رسي. و اخفض جناحک للمومنين [٣]؛ بال خود را براي مومنان پهن کن. وَ اخفِض جَنَاحَکَ لِمَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ المُومِنِينَ [٤]؛ براي مومناني که تو را تبعيت مي کنند فروتن باش.

٨-٣. دل سوزي و خير خواهي:

اگر کارگزاران و نيروهاي تابعه احساس کنند که مدير و رهبر خيرخواهانه و دل سوزانه با آن ها برخورد مي کند و در رنج و درد و شادي آنان شرکت دارد، با عشق و علاقه‌ي بيش‌تري تلاش مي‌نمايند. اين مطلب نيز به عنوان يکي از اوصاف پيامبر در قرآن بيان شده است: لَقَد جَاءَکُم رَسُولً مَن اَنفُسِکُم عَزِيزٌ عَلَيهِ مَاعَنِتُّم حَرِيصٌ عَلَيکُم بِالمُومِنِينَ روُفٌ

[١] آل عمران: ١٥٩

[٢] اسراء: ٣٧

[٣] حجر: ٨٨

[٤] شعراء: ٢١٥