گستره شريعت - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ٣٧٠ - ٩ روش تمثيل و تشبيه
به کمترين چيز خواهد فروخت. اياک و مصادقه الکذّاب فانه کالسراب يقرب عليک البعيد و يبعد عنک القريب از دوستي با انسان دروغگو بپرهيز؛ زيرا او همانند سراب است، دور را به تو نزديک و نزديک را به تو دور نشان خواهد داد.
توصيههاي فراوان امامان معصوم (ع) در مورد کنترل زبان، چشم، گوش، دست، شکم، پا و ساير اعضا و جوارح بدن و نيز احساسات و عواطف جوانحي و غرايز جنسي ميتوانند روشهاي موردي و مصداقي را در تربيت و رشد و هدايت انسان بيان کنند.
٩. روش تمثيل و تشبيه
مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِ اللهِ اَوْلِياءَ کَمَثَلِ الْعَنْکَبُوتِ [١] مثل کساني که غير خداوند را به عنوان سرپرست ميگيرند، مانند عنکبوتي است که خانهاي برگزيده است و به راستي که سستترين خانهها خانهي عنکبوت است.پارهاي از روشهاي خاص که در تحقق رفتار صحيح و پسنديده موثرند عبارتاند از:
الف) الگوگيري: لَکُمْ فِي رَسُولِ اللهِ اُسْوَهٌ حَسَنَهٌ قطعاً براي شما در (اقتدا به) رسول خدا سرمشقي نيکوست. قَد کَانَتْ لَکُمْ اُسْوَهٌ حَسَنَهٌ فِي اِبْرَاهِيمَ وَ الَّذِينَ مَعَهُ [٣]؛ قطعاً براي شما در (پيروي از) ابراهيم و کساني که با اويند سرمشقي نيکوست.
ب) دوست يابي صحيح وهمنشيني با صالحان: روايات فراواني از پيشوايان دين در باب آيين دوستيابي و مصاحبت با انسانهاي صالح رسيده است.
ج) روشهاي تبشير و تشويق: در قرآن ١٢٣ مورد مادهي «بشر» و مشتقات آن به کار رفته است که دلالت بر اهميت اين روش ميکند.
د) روش تکليف و امر کردن با اين که قرآن از تکليف کردن خارج از طاقت بشري نهي ميکند ميفرمايد: لايکَلفِ الله نَفْساً اِلاّ وَسْعَها [٤]؛ آيات دال بر دستورهاي الهي نيز فراواناند که بر صحت اين روش دلالت دارند. پيامبر اسلام (ص) نيز به اصحابش توصيه
[١] عنکبوت: ٤١
[٢] احزاب: ٢١
[٣] ممتحنه: ٤
[٤] بقره: ٢٨٦: خداوند هيچ کس را جز به قدر توانايياش تکليف نميکند.