شرح دعای کمیل - حسین انصاریان - الصفحة ٢٦٠ - روايات و تواضع

« ملازم تواضع باش ، زيرا تواضع از بزرگ ترين عبادات است » .

امام صادق (عليه السلام) در بيان حدّ و مرز تواضع مى فرمايد :

التَواضُعُ أَنْ تَرضَى مِنَ المَجْلِسِ بِدونِ شَرَفِكَ ، وَأَنْ تُسَلِّمَ عَلى مَن لاقَيْتَ ، وَأن تَتْرُكَ المِراءَ وَإِنْ كُنْتَ مُحِقّاً . وَرَأْسُ الخَيْرِ التَّواضُعُ[١] .

« تواضع ، خشنود بودنت به محلّ نشستنى است كه آن محلّ پايين تر از برترى و بزرگوارى توست ، و اين كه هركه را ديدار كنى به او سلام نمايى ، و جدال و ستيز در بحث و گفتگو را رها كنى هرچند حق با تو باشد . و سر خير
تواضع است » .

رسول خدا (عليه السلام) فرمود :

إِنَّ أَفْضَلَ النَّاسِ عَبْداً مَن تَوَاضَعَ عَنْ رِفْعَة[٢] .

« همانا برترين مردم از جهت بندگى كسى است كه با وجود برترى مقام
فروتنى كند » .

و نيز آن حضرت فرمود :

إِنَّ التَّواضُعَ يَزِيدُ صَاحِبَهُ رِفْعَةً . فَتَواضَعُوا يَرْفَعكُمُ اللّهُ[٣] .

« فروتنى ، به صاحبش مقام و مرتبه مى افزايد ، پس فروتنى كنيد تا خدا شما را بلند مقام گرداند » .

دانشمندان علم اخلاق ، تكبر را كه صفتى ناپسند و حالتى شيطانى است افراط شمرده اند و خوارى و ذلّت نشان دادن در برابر هر كسى را تفريط به حساب ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

١ ـ بحار الانوار : ٧٢ / ١٢٣ ، باب ٥١ ، حديث ٢٠ .

٢ ـ بحار الانوار : ٧٤ / ١٨١ ، باب ٧ ، حديث ١٥ .

٣ ـ كافى : ٢ / ١٢١ ، باب التواضع ، حديث ١ ; ميزان الحكمه : ١٤ / ٦٨٥٦ ، التواضع ، حديث ٢١٨٧٢ .