شرح دعای کمیل - حسین انصاریان - الصفحة ٢٣٨ - ١ ـ مدارا و نرمى

فرهنگ حق ، مؤمنان را از نظر معنوى برادر يكديگر دانسته و در اين زمينه حقوق بسيار پرارزشى را به عنوان حقوق برادرى طرح كرده و اهل ايمان را به اداى آن حقوق ترغيب و تشويق نموده است و مراعات آن حقوق را لازم و واجب اخلاقى و گاهى واجب شرعى اعلام كرده است ، و روى گردان از اداى آن حقوق را از ولايت خدا خارج مى داند .

برقرارى پيوند برادرى ، و رابطه ى معنوى ، و تداوم آن ، محصول پاك بودن درون از رذايل اخلاقى است . رذايل اخلاقى چون غرور و كبر و منيّت و حرص و بخل و حسد مانع از اين است كه حالت برادرى و فضاى معنوى و مهرورزى و مدارا و نرمى بر دو فرد يا بر يك خانواده يا بر افراد جامعه حاكم باشد .

رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) در روايتى بسيار مهم ، مردم را از رذايل اخلاقى و مفاسد عملى برحذر داشته و آنان را به رعايت حقوق برادرى دعوت كرده است :

لاَ تَدَابَرُوا وَلاَ تَبَاغَضُوا وَلاَ تَحَاسَدُوا وَلاَ تَقَاطَعُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللّهِ إِخْوَاناً . المُسلمُ أخُ المُسْلِمِ لاَ يَظْلِمُهُ وَلاَ يَحْرِمُهُ وَلاَ يَخْذُلُهُ[١] .

« با يكديگر خصومت نورزيد ، و بر يكديگر خشم نگيريد ، و بر يكديگر حسادت نداشته باشيد ، و پيوند و رابطه ى دوستى و برادرى را قطع مكنيد ، و بندگان خدا با يكديگر برادر باشيد . مسلمان برادر مسلمان است ، به برادرش ستم نمى كند ، و او را از محبت ها و پرداخت مال محروم نمى نمايد ، و وى را وا نمى گذارد » .

قَالَ رَسُولُ اللّه (صلى الله عليه وآله وسلم) : مُدَارَاةُ النَّاسِ نِصْفُ الإيمَانِ وَالرِّفْقُ بِهِم
نِصْفُ الْعَيْشِ[٢] .

[١] محجّة البيضاء : ٣ / ٣٢٩ ، كتاب آداب الصحبة و المعاشرة .

[٢] محجّة البيضاء : ٣ / ٤٠١ ، كتاب آداب الصحبة و المعاشرة .