به مناسبت اين دو بند بايد حقيقت ماده هيولى- و صورت كاملا روشن و بحث ماده المواد پيش كشيده شود- و خواص آن و دليل اثبات آن- به آن معنى كه مشائين گفته‌اند اثبات شود- هر چند مطالب اين مقاله مبتنى بر اثبات هيولى- به معنى خاص مشائى نيست و هيولى به معناى اعم كافى است- ان الهيولى العم اعنى ما حمل...- به مناسبت مطالب اين بند- بايد از حقيقت اين صلاحيت و مناسبت- كه هر حالت قبلى نسبت به حالت بعدى دارد بحث شود- و به آنچه در كتب قدما در باب كيف استعدادى گفته شده- و به اشكالاتى كه در اين زمينه هست بايد توجه شود- و آيا مى‌توان اين امكان استعدادى را- چيزى شبيه به سنخيت على و معلولى دانست يا نه- .

ج هر امكان استعدادى- با آمدن مستعد له از ميان خواهد رفت- زيرا با آمدن مستعد له معنى ندارد كه- باز امكان حصول او موجود باشد- زيرا تحصيل حاصل محال است- و يكى از جهات فرق امكان ذاتى- و امكان استعدادى همين است كه- امكان ذاتى با آمدن فعليت امكانى وجود از بين نمى‌رود- و ممكن تبديل به واجب نمى‌شود- ولى امكان استعدادى از بين مى‌رود- اشتراك اين دو امكان لفظى است- و در اينجا بايد بحث كرد كه- آيا از بين رفتن امكان استعدادى به اينست كه- فانى و معدوم مى‌شود- و يا آنكه تبديل به فعليت مى‌شود- و اگر فعليت فعليت جوهرى باشد- و از طرف ديگر ما امكان استعدادى را اضافه يا كيف بدانيم- چگونه ممكن است كه عرض تبديل به صورت جوهرى بشود- مگر اينكه اين صلاحيت را يك مفهوم انتزاعى- و