دارد- مبحث معروف كليات پنجگانه در منطق- جنس نوع فصل عرض عام عرض خاص- بر اساس اين طرز تفكر فلسفى است- و همچنين مسئله حد تام و ناقص- در مقابل رسم تام و رسم ناقص- در مبحث تعريفات بر همين پايه است- .

اما اگر كسى منكر جوهر و عرض بشود- و يا اختلافات جوهرها را با يكديگر- اختلاف ذاتى و ماهوى نداند- خواه ناخواه محلى براى بحث در جنس و فصل- و نوع مركب از آن دو نخواهد بود همچنانكه- محلى براى بحث در حد تام و حد ناقص نخواهد بود- و همچنين مبحث معروف ماده و صورت در فلسفه نيز- جائى نخواهد نداشت با اين تفاوت كه- مبحث ماده و صورت پايه نظريه اختلافات ماهوى است- بر خلاف مبحث كليات و مبحث حدود و تعريفات- كه فرع و نتيجه اين مسئله است- .

اكنون مى‌گوئيم ممكن است- كسى منكر اختلافات ماهوى اشياء بشود و بگويد- به چه دليل اشياء مختلفى كه در خارج وجود دارند- از لحاظ ذات و ماهيت با يكديگر اختلاف دارند- چه مانعى دارد كه همه اينها يك ذات- و ماهيت داشته باشند- و اختلافات آنها سطحى و عرضى باشد- تنها اختلاف نام كه يكى را جماد و ديگرى را نبات- و سومى را حيوان مى‌ناميم دليل نمى‌شود كه- اينها از نظر ذات و ماهيت با يكديگر مغاير مى‌باشند- همه اشياء از يك سلسله اجزاء مادى تشكيل شده‌اند- و ماهيت آنها را همان اجزاء ماده- كه در همه وجود دارد تشكيل مى‌دهد- تفاوتى كه هست در كيفيت تشكل و ساختمان آنها است- و بديهى است كه تفاوت در كيفيت ساختمان- سبب نمى‌شود كه اختلافات اشيائى كه- همه از يك چيز ساخته شده‌اند اختلاف ماهوى و ذاتى باشد- همان طورى كه ساختمانهاى يك شهر- هر كدام يك شكل و تركيب بخصوص دارد- و براى منظور و هدف معين مفيد است- و هر يك نام بخصوص دارد يكى مدرسه است- ديگرى پاساژ سومى گاراژ- چهارمى مسجد پنجمى حمام...- و حال آنكه هر كدام آنها مجموعه‌اى است از آجر- و سنگ و آهن و سيمان و خاك و آهك و گچ و غيره- همچنين است انواع