اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ٣٠٠ - اقسام ماهيت
حكايت مىنمائيم- و چيزى ديگر كه با لفظ موجود- .
اين دو چيز در عين حال كه- در خارج يك واحد را تشكيل مىدهند با دقت جز همديگرند- زيرا ماهيت انسانيت انسان مثلا- هم وجود و هم عدم را مىپذيرد- ولى وجود هرگز عدم را نمىپذيرد بلكه پيوسته وجود است- اگر چه ماهيت موجود ممكن است گاهى موجود- و گاهى معدوم شود- .
يعنى وجود بخودى خود وجود است- و ماهيت به واسطه وجود داراى وجود ما مهيات انواع را- از راه مشاهده خواص اثبات مىنمائيم- و به واسطه اختلاف خواص- به اختلاف انواع قضاوت مىنمائيم- مثلا در افرادى از انسان كه مشاهده مىشود- خواص فكر اراده ادراك تكلم و جز آنها- و در افرادى كه از حرارت مشاهده مىشود- خواصى ديگر مىيابيم و در نتيجه حكم مىكنيم كه- در دسته اول مهيتى نوعى به نام انسان هست- و در دسته دوم مهيتى نوعى به نام حرارت- و اين دو نوع از راه تباينى كه در خواص و آثار دارند- خود نيز با همديگر مغايرند
اقسام ماهيت
از بيان گذشته نتيجه گرفته مىشود كه- ما در خارج ماهيات بسيارى داريم- .
با اينكه ماهيات از راه اختلاف خواص به دست آمدهاند- گاهى ميان آنها خواص مشترك نيز پيدا مىشوند- اگر چه هميشه اين طور نيست مثلا اگر ماهيت انسان را- با ماهيت ميان كه يكى