اينكه چگونه ممكن است- از يك عده جوهر فرد كه هيچگونه بعدى ندارند- مجموعه‌اى پديد آيد داراى ابعاد مطلبى است كه- حكما به عنوان ايراد بر نظريه متكلمين وارد كرده‌اند- .

اين بود نظرياتى كه ميان دانشمندان قديم- در باره جسم وجود داشت- نظريه ذيمقراطيس و همچنين نظريه متكلمين- تدريجا صورت يك نظريه منسوخ را به خود گرفت- و طرفدارانى نداشت و در كتب فلسفه- به عنوان نقل تاريخى فلسفى- و براى رد كردن نقل مى‌شد- ولى در حدود يك قرن پيش كشفياتى رخ داد كه- مخصوصا نظريه ذيمقراطيس احيا شد- ثابت شد كه اجرام و اجسام محسوس- از مجموعه‌اى از ذرات تشكيل يافته‌اند- .

قبلا گفتيم كه ذيمقراطيس از نظر توضيح حقيقت- و ماهيت جسم با جمهور حكما اختلاف نظرى نداشت- از نظر او نيز جسم عبارت است از- جوهرى كه در ذات خود قابل ابعاد سه‌گانه است- اختلاف نظر او با ساير حكما از دو نظر بود- يكى علمى و ديگرى فلسفى- از نظر علمى او معتقد بود كه آنچه به چشم مى‌آيد- واحد واقعى جسم نيست بلكه مجموعه‌اى از اجسام است- تحقيقات علمى جديد به طور قطعى ثابت كرد كه- از اين نظر حق با ذيمقراطيس است- اختلاف نظر ديگرش كه فلسفى بود- در باره امكان و عدم امكان انقسام واحد واقعى جسم بود- از نظر ذيمقراطيس واحد واقعى جسم- كه همان ذرات است ممتنع الانقسام است- ولى از نظر ساير فلاسفه واحد واقعى جسم- داراى هر اندازه و هر مقدار باشد- همواره قابليت انقسام دارد فلاسفه برهان خاصى- براى اثبات اين مدعاى خود اقامه مى‌كردند- كه اكنون مجال بحث از آن نيست- .

در تحول علمى جديد ابتدا نظريه فلسفى ذيمقراطيس - در باره ممتنع الانقسام بودن ذرات تاييد مى‌شد- و لهذا آن ذرات آتم يعنى شكست ناپذير ناميده شد- ولى بعدا ثابت شد كه ذرات شكست ناپذير نيست- بلكه ثابت شد- هر يك از آتمها منظومه‌اى را تشكيل مى‌دهند- كه عبارت است از يك نقطه