ب ديالكتيك طبيعت را متحرك- و در حال تحولات پى در پى و تكامل و ترقى دائمى مى‌داند كه- در هر لحظه و هميشه چيزى در آن به وجود آمده- تكامل مى‌يابد و چيزى متلاشى شده و از بين مى‌رود- از اين رو متد ديالكتيك ايجاب مى‌كند كه- پديده‌ها را نه تنها از نقطه نظر مناسبات متقابله- و مشروط بودنشان بلكه از نقطه نظر سير تغيير- و تكامل و پيدايش و زوالشان نيز مورد نظر قرار داد- انگلس مى‌گويد ديالكتيك- اشياء و انعكاسات دماغى آنها را- اصولا در روابط متقابل و بهم پيوستگى و حركت- و به وجود آمدن و از بين رفتنشان در نظر مى‌گيرد- [١]اصل تغيير و عدم ثبات- .

ج ديالكتيك سير تكامل را- يك جريان ساده نشو و نما كه در آن تغييرات كمى- منتج به تحولات كيفى نشود نمى‌داند- بلكه تكامل را از تغييرات كم اهميت- و پنهانى كمى مى‌داند كه- به تغييرات كيفى آشكار و اساسى منتهى مى‌گردد- انگلس تكامل ديالكتيكى را- كه نتيجه تغييرات كمى به كيفى است- توصيف نموده و مى‌گويد- [٢]در فيزيك...هر تغييرى عبارت است از- انتقال كميت به كيفيت و نتيجه كمى مقدار- حركتى است كه يا در خود جسم و ذاتى آن بوده- و يا در آن وارد شده است- مثلا درجه حرارت آب در وضع ميعان ابتدا تاثير ندارد

[١] عليهذا پس شناخت اشياء تنها در مسير تكامل و در حال جريان و با در نظر گرفتن جريان آنها امكان پذير است .از اين رو هيچ چيز(بر خلاف منطق ارسطو)تعريف ثابت و مشخص ندارد.

[٢] عليهذا اين اصل نيز وسيله انگلس بيان شده است.