هنگامى كه به اين سه پايه اثبات نفى و نفى نفى- نگاه كرده به خارج تطبيق دهيم- در برابر هر سه تا در خارج- اثبات خواهيم يافت نه چيز ديگر- مثلا در برابر نفى جوجه مى‌يابيم نه نفى تخم- و ما در مقاله هفتم به ثبوت رسانديم كه- عدم و نفى يك معنى ساخته ذهن است كه- از وجود خارجى با نسبت گرفته مى‌شود- و در همين سه پايه تخم مرغ جوجه و مرغ- هر يك عدم و نفى دوتاى ديگر مى‌باشد- .

پس پايه دوم آنتى‌تز نفى- تنها و تنها نفى پايه اول تز اثبات نيست- و چنانكه با نفى نسبى خود اثبات را دارد- خود نيز اثباتى به اثبات افزوده- و تكامل پايه اول را تامين كرده- نگران پايه سوم سنتز نفى نفى نمى‌باشد- و به عبارت ديگر در تكامل پايه اول- نيازى به رسيدن پايه سوم نيست- .(٣٤) مى‌كند- و از طبيعت تقليد مى‌نمايد در نقاشى- رنگهاى سفيد و رنگهاى سياه و رنگهاى زرد- و رنگهاى قرمز با هم تركيب مى‌شوند- و به اين ترتيب مشابهت با تصوير اوليه حاصل مى‌گردد- در موسيقى هم صداهاى زير و صداهاى بم- و صداهاى بلند و صداهاى كوتاه با هم تركيب مى‌شوند- و نغمه‌هاى مختلف به وجود مى‌آيد- تا يك آهنگ واحد توليد شود- صرف و نحو هم با تركيب حروف صدادار- و بى صدا درست مى‌شود- هراكليت هم كه معروف به مغلق نويسى- و پيچيدگى و بغرنجى فكر بود همين حرف را مى‌زند- و مى‌گويد وحدت از چيزهاى كامل و ناقص- و از توافق و عدم توافق- و هماهنگى و عدم هماهنگى به وجود مى‌آيد- واحد از همه چيز و همه چيز از واحد بيرون مى‌آيد (٣٤)خرده‌هائى كه بر قانون ديالكتيكى- تكاپوى طبيعت مى‌توان گرفت