مثلا به منتهاى مسافت مى‌رسد- در حالى كه حركت ٢ هنوز در ميان مسافت است- و زمان مقياس مثلا يك ساعت بر آن منطبق و تمام مى‌شود- و دوباره مقياس نامبرده به حركت ٢- يك مرتبه ديگر منطبق شده و حركت ٢- معادل ١ ساعت ضرب در ٢ مى‌شود- و در اين صورت دو وضع مخصوص پيش مى‌آيد- الف حركت ١ در يك ساعت مساوى با تمام مسافت است- در صورتى كه حركت ٢ در يك ساعت- معادل مسافت تقسيم بر ٢ نصف مسافت است- .

ب حركت ١ در تمام مسافت معادل يك ساعت است- در صورتى كه حركت ٢ در تمام مسافت- معادل ١ ساعت ضرب در ٢ دو ساعت است- و نتيجه اين تناسب اينست كه- حركت ١ دو برابر حركت ٢ مى‌باشد و در اين نتيجه- يكى از دو مقياس زمان مسافت كار مى‌كند- و در نتيجه دو حركت ١ و ٢ به واسطه مقياس- به همديگر تطبيق شده- امتداد يك جزء از حركت ١- معادل امتداد دو جزء از حركت ٢ مى‌گردد- يعنى حركت ٢ انقسام بيشترى پذيرفته- و اجزاى بيشترى پيدا مى‌كند- و ما كثرت نسبى اجزاى حركت را بطوء- و قلت نسبى آنها را سرعت مى‌ناميم- و البته اين سرعت غير از سرعتى است كه در علوم- به معنى مطلق جريان و سيلان حركت استعمال مى‌شود- .

و از همين جا مى‌توان نتيجه ديگرى نيز گرفت- و آن اينست كه اگر آحاد اجزاء حركتى- كه با تقسيم پيدا شده‌اند انقسام ديگرى نيز پذيرفتند- نتيجه‌اش تحقق حركت در حركت خواهد بود- .

٦-زمان آغاز و فرجام- جزء اول از خودش و جزء آخر از