اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٠٥ - قانون تكاپوى ديالكتيكى طبيعت
قانون تكاپوى ديالكتيكى طبيعت
طرفداران ماترياليسم ديالكتيك - قانون تحول و تكامل طبيعت را- از راه ديگر توضيح دادهاند و مىگويند- واقعيت خارجى كه مساوى است با ماده و مكان زمان- چون زمان بعد رابع را در بر دارد- ناچار تغيير يافته و نفى خواهد شد- (٣٠)و البته اين نفى نسبى بوده- و موضوع را معدوم مطلق نمىكند- و گر نه رشته (٣٠)بطلان اين بيان در توجيه علت تغيير روشن است- اين مطلب صحيح نيست كه- واقعيت خارجى چون زمان را در بر دارد تغيير يافته- و نفى خواهد شد بلكه بر عكس است- واقعيت خارجى چون متغير است زمان را در بر دارد- در باره زمان بعدا بحث خواهد شد- و بطلان ادعاى فوق روشنتر مىشود- .
دكتر آرانى در جزوه ماترياليسم ديالكتيك - صفحه ٥٦ مىگويد واقعيت ماده زمان مكان- چون زمان را در بر دارد- قهرا شامل مفهوم تغيير نيز مىباشد - در اين بيان نوعى تقدم براى زمان- نسبت به تغيير فرض شده است- و زمان به شكل يك عنصر- از سه عنصر تشكيل دهنده واقعيت فرض شده است- ما بعدا در باره همه اينها بحث- و بطلان آنها را روشن خواهيم كرد