توجه به اين نكته لازم است كه همه رساله‌ها و كتابهاى طالبوف در زمان حيات او و بين سالهاى ١٣١١ تا ١٣٢٩ قمرى، يعنى سالهاى بحرانى انقلاب مشروطه چاپ شد و ميان مردم منتشر گرديد. از اين رو نبايد او را با آخوند زاده مقايسه كرد كه مهمترين آثارش دهها سال پس از انقلاب مشروطه ودر خارج از ايران به طور محدود انتشار يافت. همچنين او با امثال ميرزا ملكم خان هم كه به شدّت از درگيرى با علما و روحانيان پرهيز داشتند، تفاوت فراوان داشت.

صراحت بيان و نيش قلم او نسبت به رجال و روحانيان كه بخشى از آن ناشى از صداقت و استقلال رأى طالبوف و بخش ديگر به ادعاى خودش، برخاسته از سكونت و زندگى در خارج از ايران پر آشوب و خطر بود، جايگاه وى را در ايران متزلزل مى‌كرد و شايد همين امور سبب شد كه او پس از رأى آوردن از سوى مردم تبريز در مجلس اول از حضور در اين مجلس كناره گيرد و هيچ گاه به تهران پر التهاب نيايد. فريدون آدميت به استناد نامه طالبوف به آقا فضلعلى تبريزى، روحانى مشروطه خواه و نماينده دوره اول مجلس از تبريزى، علت كناره‌گيرى طالبوف از نمايندگى را مخالفت‌هاى شديد برخى از رجال تهران همچون شاهزاده كامران ميرزا و روحانيانى همچون شيخ فضل اللّه‌ نورى با او و كتاب «مسالك المحسنين» مى‌داند كه از سوى آن دو تحريم و تكفير شده بود. (٥٦)

اما برخى بر اين باورند كه دلسردى و كناره‌گيرى او از مجلس، ناشى از تند روى‌هاى آزادى خواهان بود كه ايران و بخصوص تهران را به سوى وضعيت نابسامانى سوق مى‌داد. او بيم اين داشت كه مردم ايران كه «تاكنون اسير يك گاو دو شاخه استبداد بود، اما اگر بعد از اين اداره خود را قادر نشود به گاو هزار شاخه رجّاله دچار گردد، آن وقت مستبدين به نا بالغى ما مى‌خندند و دشمنان اطراف شادى كنان لاحول كنند». (٥٧)

به هر صورت طالبوف با همه تلاشى كه براى حفظ اعتدال خود مى‌كرد نتوانست كينه خود را از روحانيان مخالف مشروطه مهار كند تا جايى كه از اعدام شيخ فضل اللّه‌ نورى

(٥٦) آدميت، فريدون، انديشه‌هاى طالبوف تبريزى، ص١٠.
(٥٧) آرين پور، يحيى، از صبا تا نيما، ج١، ص٢٨٩.