بودند و «عوض نشر معارف و تأليف قلوب هم وطنان، آداب و رسوم مذهب ملى را تقبيح مى‌نمايند، هر چه مى‌گيرند پس نمى‌دهند، قمار بازى و شراب خوارى را جزو اعظم سيويليزاسيون مى‌دانند و تكيه كلامشان هميشه قسم به انسانيت است»، اميدى نداشت. (٦٤)

او اهداف استعمارگرانه دول اروپايى را نسبت به مسلمانان و به خصوص ايرانيان از نظر دور نمى‌داشت و پيش از همه از «خطر نفوذ دو همسايه مقتدر» احساس خطر مى‌كرد (٦٥) و از «رقابت دو ملت بزرگ هم جوار كه سيه جلدى ايرانى، مزرعه مستعدى براى كاشتن تخم نفاق» براى آنان شده بود، غافل نبود. (٦٦) طالبوف مى‌دانست كه «بى نظمى ملك، داعى خارجى‌ها شده تا در ملك ما فضولى و بى ادبى و جسارت كنند» (٦٧) از اين رو بر دولت مردان واجب مى‌دانست كه به هر وسيله ممكن از جمله اجبارى كردن سربازگيرى از تماميت ارضى ايران در مقابل طمع اجانب دفاع كنند. (٦٨) او بر اين باور بود كه تقدير الهى بر اين است كه هر كس كيفر كردار خود را خواهد ديد و دير نخواهد بود كه «ششصد كرور ملت اسلام از اسلامبول تا مقطع آسيا... به حس آيند و قدرت مدهشه خود را دريابند، به هم ديگر بافته شوند و از غاصبين به مطالبه حقوق مغصوبه خود بر آيند... آن وقت روز رستخيز اروپايى برپا مى‌شود، يوم النشور خودشان بود كه حالا معتقد نيستند... و ارائه «هذه جهنم الّتى كنتم توعدون» را از افواه سرداران غيور ما مى‌شنوند. بعد از آن... حقوق غالبيّت را مبدل به حقوق اسلاميّت و انسانيّت مى‌نمايد... و هيچ گونه تدابير مغربيان، پيش بندى جريان سيل اين واقعه را قادر نيست». (٦٩)

(٦٤) همان.
(٦٥) طالبوف، آزادى و سياست، ص٢٤.
(٦٦) طالبوف، سفينه طالبى، ج٢، ص٨٠.
(٦٧) طالبوف، آزادى و سياست، ص٢٠٨.
(٦٨) طالبوف، مسالك المحسنين، ص٨٩.
(٦٩) طالبوف، مسائل الحيات، ص ٦٨. فريدون آدميت در راستاى حذف و تحريف ابعاد دينى ـ اسلامى طالبوف، مغرضانه از عبارات فوق كه به صراحت، نويد پيروزى ملّتهاى مسلمان را مى‌دهد به آرمان «رستخيز آسيا» ياد مى‌كند كه نويد از برانداختن استعمار و استيلاى مغرب در سرزمين‌هاى قاره آسيا دارد. برخى از نويسندگان معاصر نيز به تقليد از او همين عبارات را تكرار كرده‌اند. ر.ك: آدميت، فريدون، انديشه‌هاى طالبوف تبريزى، ص چهار؛ فراستخواه، مقصود، سر آغاز نو انديشى معاصر، ص١٢٢.