فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٨ - فلسفه مجازات در اسلام(١) ابوالقاسم مقيمى حاجى

گناه تطهير كن» . وقتى هم اميرالمؤمنين(ع) مى‌خواهند حد را بر او جارى كنند، آن فرد خوشحال است و گريه شوق مى‌كند و مى‌گويد: «خدايا عذاب دنيا براى من از عذاب جهنم آسان‌تر است». پس مجازات براى خود آن شخص هم رحمت است، علاوه بر اين كه، براى جامعه رحمت و بركت است، البته در اسلام، اعتراف به گناه و اجراى حد، تنها راه طهارت از گناه نيست، بلكه همان طور كه در همين روايات ذكر شده توبه به درگاه الهى بهترين راه طهارت و پاكى است . در اين باره در ذيل عدم اصرار اسلام براثبات جرم، مطالبى ذكر مى‌شود .

لذا مى‌بينيم زمانى كه پيامبر بر «ماعز بن مالك» كه اقرار به زنا و اصراربه اجراى رجم داشت، حد شرعى را اجرا كرد، دو نفر در باره او بدگويى مى‌كردند كه پيامبر آن را غيبت دانسته و آنها را ملامت كرد و در ادامه فرمود: «آيا نمى‌دانيد هم اكنون «ما عز» در يكى از نهرهاى بهشت مشغول تسبيح الهى است» . (٤٣)

اين حديث به روشنى بر تأثير مجازات در پاكسازى از گناه وحصول طهارت از آلودگى آن دلالت دارد.البته در برخى از گناهان، مجازات به كيفر دنيوى ختم نمى شود، بلكه شدت قباحت عمل ارتكابى تا بدانجا است كه موجب عقاب اخروى نيز مى‌گردد، اما همان عقاب براى افرادى كه اصل توحيد و نبوت را قبول دارند نيز موجب رستگارى است .

امام خمينى(ره) به پيرو همين نگاه كه از زاويه رحمت الهى به همه امور نظر مى‌كند، عذاب الهى را در آخرت، كفاره گناهان و سبب نجات از آن معرفى مى‌كند و مى‌گويد:

«رحمت و رأفت الهيه است در عالم ملك؛ بلكه تمام حدود و تعزيرات و قصاص و امثال آن، حقيقت رحمت و رأفت است كه در صورت غضب و انتقام جلوه نموده: و[لَكُمْ [في الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ، بلكه جهنم، رحمتى است در صورت غضب براى كسانى كه لياقت رسيدن به سعادت را دارند. اگر تخليصاتى و تطهيراتى كه در جهنم مى‌شود نبود، هرگز روى سعادت را آن اشخاص نمى‌ديدند». (٤٤)

در اين جا روشن مى‌شود كه توبه نصوح موجب رفع عقاب اخروى خواهد شد و اگر در آياتى از قرآن درباره مجرمان و گنه كاران، عذاب اخروى و خلود در آن بيان شده، مخصوص كسانى است كه يا از عمل خود توبه واقعى نكردند و در عمل پشيمان نشدند و يا كسانى هستند كه در اصل توحيد و ايمان به پيامبران الهى مشكل دارند. لذا مجازات دنيوى آنها بخشى از مجازاتشان بوده و در آخرت، عذاب عظيم الهى در انتظارشان است. (٤٥)