فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٧ - فلسفه مجازات در اسلام(١) ابوالقاسم مقيمى حاجى
مصالحى تشريع گرديده است، همانگونه كه در تورات به عوامل «ارعاب» و «بازدارندگى عمومى» به كرّات اشاره شده است. در سفر تورات مثنى، فصل ١٣، آيه ١١ در بيان فلسفه مجازات مرگ براى كسى كه مردم را به ارتداد دعوت مىكند آمده است: «تا تمامى اسرائيليان بشنوند و بترسند و بار ديگر چنين امر شنيع را در ميان شما مرتكب نشوند.»
در فصل ١٩ از همين سفر در تشريح اعمال مجازات براى شاهد دروغين آمده است: «واين كه بقيه مردمان بشنوند و بترسند و از اين به بعد، مثل اين اعمال شنيع را در ميان شما مرتكب نشوند.»
آيه ٢٢ از فصل ٢٢ سفر تورات مثنى پس از مقرر كردن مجازات مرگ براى مرد و زن شوهردار در صورت ارتكاب زنا مىگويد: «بدين منوال شرارت را از اسراييل دور كن». (٢٢)
البته حدود الهى در همه اديان يكسان نبوده است؛ به عنوان مثال در دين يهود قصاص وجود داشته اما عفو و اخذ ديه نبوده است و در جهت مقابل در مسيحيت، قصاص وجود نداشته، اما در اسلام هر دو با هم وجود دارد. (٢٣)
اگر در آيات و رواياتى كه در اسلام در اين باره موجود است و به دست ما رسيده، نظر بيفكنيم و به مجموعه قوانين جزائى و كيفرى اسلام و چگونگى وضع قوانين شرعى نگاه كنيم به راحتى مىتوانيم به فلسفه مجازات در اسلام دست يابيم و از مجموع آنها به دست مى آيد كه تئورى اسلام تك بعدى نبوده و به همه جوانب آن نظر داشته است . لذا مىتوان تئورى اسلام را تئورى مختلط ناميد كه هم به مصالح فردى و اجتماعى توجه دارد، هم به
(٢٢)رحيم نوبهار،مقررات كيفرى، جرايم و مجازات ها در تورات،فصلنامه نامه مفيد،شماره ١٧ ودر فصل ٢١ از همين سفر در آيه ٢١ در باره فلسفه اعمال مجازات سنگسار براى فرد شرور وياغى مىگويد: «تا تمامى اسرائيل بشنوند وبترسند.»
(٢٣) تفسير كنز الدقائق، ج١،ص ٤١٥ ؛ تفسير الميزان،ج١،ص ٤٣٥ . البيان في تفسير القرآن(خويى)،ص٢٨٣.