فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٨ - ثبات و تغيير در احكام شرعى آیة الله جعفر سبحانى
ثابت و غير قابل تغيير است. در اين راستا هدف اعلاى شارع مقدس حفظ و صيانت اسلام از خطر دشمنان است. به همين دليل بر مسلمانان واجب كرده تا عليه دشمنان اسلام نيروى كوبنده و ارتشى انبوه و عظيم تهيه كنند همچنان كه خداوند فرموده است:
{وأعدّوا لهم مااستطعتم من قوّة } . (٣)؛
در مبارزه با كافران، خود را مهيّا كنيد و تا آن حد كه بتوانيد نيرو فراهم سازيد.
اين همان اصل ثابت در اسلام است كه عقل و فطرت آن را تأييد مىكند، اما كيفيت دفاع و تاكتيكهاى آن و نوع سلاح يا لزوم و عدم لزوم خدمت سربازى به مقتضيات زمان بستگى دارد و با تغيير آن و در چارچوب قوانين كلى، تغيير مىكند. بنابراين در اين زمينه اصل ثابتى در اسلام وجود ندارد حتى مسأله لزوم خدمت سربازى همگانى كه امروزه از امور اصلى در اكثر كشورهاست، اصل ثابتى نيست.
اين كه ملاحظه مىكنيم در كتب فقهى باب جداگانهاى براى سواركارى و تيراندازى و ديگر بقائى كه در گذشته متداول بوده، تدوين شده و در اين زمينه احاديثى از پيامبر اكرم (ص) وائمه اطهار (ع) نقل شده، دليل بر اين نيست كه اين احكام، ثابت باشند و شارع، مردم را به طور اساسى و ثابت به انجام آنها فراخوانده، باشد؛ بلكه هدف از تشريع آن احكام، به دست آوردن نيروى كافى در مقابل دشمن در آن زمان بوده است. اما احكامى كه امروزه عمل كردن به آنها لازم است، بستگى به مقتضيات همين زمان دارد.
بنابراين لازم است حاكم اسلامى به هر طريقى كه ممكن است، اسلام و مسلمانان را از خطرات حفظ كند و جلوى هر توطئهاى را عليه اسلام بگيرد و بر حسب امكانات روز به تقويت ارتش و نيروهاى مسلح بپردازد. پس لازم نيست قانونگذارى كه دوام قانون و برترى نظامش را مىخواهد، به جزئيات امور بپردازد، بلكه بايد قوانين و اصول كلى را وضع كند تا بتواند خود را با تمامى زمانها و شكلهاى مختلف آن وفق دهد و اگر راهى غير از اين را بپيمايد، احتمال بقايش بسيار اندك خواهد بود.
(٣) انفال ، آيه ٦٠.