بنابراين احكامى كه به اين موارد تعلق گرفته، در تمامى عصرها و نسل‌ها ثابت است؛ زيرا ضرر اين اعمال با گذشت زمان، تغيير نمى‌كند. شراب عقل را زايل مى‌كند و قمار تخم دشمنى را در جامعه مى‌كارد و آزادى جنسى همواره موجب قطع نسل بشر و به باد رفتن حاصل كار او خواهد شد؛ بنابراين احكام آنها هم ثابت خواهد بود.

اينها و ديگر مواردى از اين دست، از موضوعات ثابت زندگى اجتماعى انسان است كه اسلام با وضع قوانين ثابتى كه مطابق با فطرت اوست، حدود و ثغور آن را معين كرده و براى جامعه، بهترين و منظم‌ترين روابط اجتماعى، اقتصادى و خانوادگى را بنا نهاده است.

خلاصه اين كه تحول و دگرگونى برخى جنبه‌هاى زندگى اجتماعى، مستلزم دگرگونى نظامى كه بر طبق فطرت پايه ريزى شده و احكامى كه مطابق ملاكات واقعى؛ يعنى مصالح و مفاسد نهفته در موضوعات آن وضع شده، نيست. بنابراين اگر به عنوان مثال شكل زندگى در وسايل حمل و نقل و يا ادوات جنگى و... تغيير كند، موجب نمى‌شود كه حرمت ظلم و وجوب عدل و لزوم اداى امانات و پرداخت غرامت و وفاى به عهد و قسم و... نسخ شود.

براين اساس اگر تشريع، مطابق فطرت انسانى است و نظام حاكم بر احكام، حافظ حقوق جامعه و برطبق ملاكات واقعى كه در تمامى نسلها ملازم موضوعات است، وضع شده باشد، چنين تشريع و نظامى، دايمى خواهد بود.

مقررات متغيّر اسلام

انسان با اين صفات و خصوصيات ذاتى كه بر شمرديم، داراى شرايط زمانى و مكانى خاصى در زندگى است كه همواره در حال تغيير است و با تغيير آن، وضع و حال او نيز