فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٠ - ميراث زوجه از اموال غير منقول(١) آیة الله سيد محمود هاشمى شاهرودى
اذينه مىگويد اگر زوجه داراى فرزند باشد از رباع به او داده شود. بنابراين، آشكار است كه اين روايت اخص از روايات محروميت است.
بدين ترتيب آشكار مىشود كه مقتضاى صناعت، عمل به اين روايت است؛ چون به صدور آن همچون ديگر روايات مضمره از يكى از دو امام باقر يا صادق (ع) اطمينان هست. با اين حال، هرگاه به واسطه يكى از وجوه گذشته استظهار كنيم كه مراد از محروميت زوجه از ارث زمين و رباع در روايات گذشته، محروميت اواز عين آنها باشد نه از ماليت آنها چنان كه رأى سيد مرتضى براين است، نتيجه اين استظهار، تفصيل ميان زوجه فرزند دار و بى فرزند است. زوجه فرزنددار حتى از عين زمين محروم نمىشود ـ چنان كه رأى مشهور است ـ و زوجه بى فرزند از عين زمين محروم مىشود نه از قيمت آن ـ چنان كه رأى سيد مرتضى است ـ و اين قول ششمى در اين مسأله بوده كه حتى اخص از قول سيد مرتضى است.
اشكال نشود كه اين قول بر خلاف مفهوم روايت ابن اذينه است كه بر محروميت زوجه بى فرزند از رباع دلالت دارد. سابقاً گفتيم كه مفهوم اين روايت چيزى بيش از نقيض منطوق آن نيست. منطوق آن اعطاى سهم زوجه از عين رباع است، بنابراين، حداكثر مفهوم روايت اين است كه زوجه اگر فرزندى نداشته باشد، از عين رباع به او داده نمىشود، و اين با دادن قيمت رباع به او منافاتى ندارد.