فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤ - وضو در پرتو كتاب و سنّت

آيه وضو، از محكمات

مسلمانان به پيروى از قرآن كريم اتفاق نظر دارند كه نماز، بدون طهارت، صحيح نيست و طهارت مطلوب براى نماز، وضو، غسل و تيمّم است. خداوند، سرّ تكليف انسانها را به طهارت قبل از نماز، بيان كرده است:

{ما يريد اللّه ليجعل عليكم من حرج و لكن يريد ليُطهّركم} (١) ؛ [خداوند نمى‌خواهد مشكلى براى شما ايجاد كند، بلكه مى‌خواهد شما را پاك سازد].

چنان كه از ظاهر كتاب و سنّت برمى‌آيد، وضو در تشريع اسلامى از اهميت بالايى برخوردار است؛ پيامبر اكرم(ص) فرمود: {لاصلاة إلاّ بطهور} ؛ (٢) [نماز بدون طهارت صحيح نيست [و در جاى ديگر فرمود: «الوضوء شطر الإيمان»؛ (٣) [ وضو جزء ايمان است].

حال كه جايگاه وضو در تشريع اسلامى چنين است، بر هر مسلمانى واجب است كه از اجزا، شرايط، نواقض و مبطلات آن، كه كتب فقهى عهده دار بيان آنها هستند، آگاه شود.

آنچه در اين مقاله بر آن تكيه مى‌كنيم، تبيين يكى از مسائل وضو است كه فقها در باره آن اختلاف نظر دارند؛ يعنى حكم مسح يا شستن پاها.

خداوند در قرآن به هنگام بيان وجوب وضو و كيفيت آن مى‌فرمايد:

{يَا أيهَا الّذين آمنوا إِذا قمتم إلى الصلاة فَاغسِلوا وجوهَكم و أَيديَكُم إِلى المرافق و امسحوا برؤوسكم و أرجلكم إلى الكعبين و إن كنتم جُنُباً فَاطّهّروا وإن كنتم مرضى أو على سفر أو جاء أحد منكم من الغائط أو لامستم النساء فلم تجدوا ماءً فتيمّموا صعيداً طيّباً فامسحوا بوجوهكم و أيديكُم منه ما يريد اللّهُ ليجعل عليكم من حرجٍ و لكن يريد ليطهّركم و ليتمّ نعمته عليكم لعلّكم تشكرون} (٤) ؛[اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! هنگامى كه به نماز مى‌ايستيد، صورت و دستها را تا آرنج بشوييد و سر و پاها را تا برآمدگى جلو پا مسح كنيد و اگر جنب باشيد، غسل كنيد و اگر بيمار يا مسافر باشيد،