فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥ - وضو در پرتو كتاب و سنّت
يا يكى از شما قضاى حاجت كرده، يا با زنان تماس گرفته (آميزش جنسى كردهايد) و آب نيابيد، با خاك پاكى تيمّم كنيد و از آن، بر صورت و دستها بكشيد. خداوند نمىخواهد مشكلى براى شما ايجاد كند، بلكه مىخواهد شما را پاك سازد و نعمتش را بر شما تمام كند، شايد شكر او را به جاى آوريد].
اين آيه يكى از آيات الاحكام است كه از آنها احكام شرعى عملى كه افعال مكلّفان را در امور مربوط به زندگى دنيا و دينيشان تنظيم مىكند، استنباط مىشود. اين گونه آيات، دلالت و تعابير آشكار و روشنى دارد؛ زيرا مخاطب اين آيات، مردمان با ايمانى هستند كه مايلند رفتار خويش را طبق آيات قرآنى انجام دهند. از اين رو اين آيات، از آيات مربوط به توحيد و معارف عقلى، بويژه مسائل مربوط به مبدأ و معاد كه ديدگان انديشمندان متبحر را به خود جلب مىكند، متفاوت است. انسان اگر در اين آيات و نظاير آنها كه مبيّن وظايف مسلمانان است، مانند آياتى كه وجوب اقامه نماز در اوقات پنج گانه را بيان مىكند، تأمّل كند، درمىيابد اين گونه آيات كه همه مؤمنان را مورد خطاب قرار مىدهد تا وظايف آنان را به هنگام اقامه نماز ترسيم كند، از تعابير محكم و دلالت روشنى برخوردار است.
اين گونه خطابها بايد از هر گونه پيچيدگى و ابهام، تقديم و تأخير و تقدير كلمه يا جملهاى عارى باشد تا عموم مسلمانان در هر سطحى كه هستند، اعمّ از عالمى كه به دقايق قواعد عربى آشناست و غير عالم، از مضمون آن آگاه شوند. بنابراين هر كس آيه مزبور را به گونهاى ديگر تفسير كند، از جايگاه آن بى خبر است؛ همچنان كه اگر كسى تلاش كند آن را در پر تو فتاواى فقهى فقها تفسير كند، از راه درستى وارد نشده است.
جبرئيل امين اين آيه را بر قلب رسول اكرم (ص) نازل كرد و او آن را براى مؤمنان تلاوت نمود و مؤمنان به روشنى و بدون هيچ گونه ترديد و ابهام و غموضى، وظيفه خود را در مقابل آن دريافتند. تنها در دوره پيدايش اجتهادات و تضارب آرا غموض و پيچيدگى در آن ايجاد شد.
بنابراين كسى كه اين آيه مبارك را با دقت بخواند، با قلب و زبان خود اعتراف مىكند: بار خدايا منزّهى تو! چه فصيح و بليغ است كلام تو. آنچه قبل از نماز بر هر فرد مسلمانى واجب و لازم است، آشكار و بيان كردى، چرا كه در آغاز فرمودى: {يَا أيها الذين آمنوا إذا}