اين دو قرائت [قرائت جرّ و نصبِ كلمه «أرجلكم»] به اجماع شيعه و سنّى، بلكه به اتّفاق همه مسلمانان، متواتر است. مطابق قواعد اصولى مورد قبول هر دو گروه، چنانچه دو قرائت متواتر در يك آيه، تعارض كند، حكم آن، حكم تعارض دو آيه است. يعنى بايد در درجه اوّل تلاش كنيم تا آنجا كه ممكن است، آنها را جمع كرده، با هم تطبيق دهيم؛ زيرا چنان كه در علم اصول مقرّر است، اصل در ادلّه، اِعمال دلالت آنهاست، نه ترك و اهمال آنها. پس از آن بايد ببينيم كدام يك ترجيح دارد. اگر امكان ترجيح يكى بر ديگرى نبود، بايد آنها را رها كرده، به دنبال ادله‌اى از سنّت باشيم. (١)

شگفت است كه دو قرائت را متعارض قرار دهيم و آن گاه درصدد برآييم به روشهاى مختلف، تعارض را رفع كنيم. چون تصوّر تعارض ميان دو قرائت، ناشى از تحميل و تطبيق ديدگاه فقهى خاصى بر قرآن است؛ و گرنه از نظر ما در اين دو قرائت هيچ گونه تعارض و تناقضى وجود ندارد و هر دو قرائت نشان دهنده يك حكم است كه مسح پاها باشد؛ زيرا كلمه «أرجلكم» بنا بر هر دو قرائت، بر كلمه «رؤوسكم» عطف شده است، حال اگر عطف بر محلّ «رؤوسكم» باشد، به نصب خوانده مى‌شود و اگر بر ظاهر اين كلمه عطف شده باشد، به جرّ خوانده مى‌شود.

٨. شستن پاها زياده‌اى از طرف رسول خدا (ص)

جمال الدين قاسمى معتقد است:

چنان كه ابن عباس و ديگران گفته‌اند، آيه وضو تصريح مى‌كند كه مسح واجب است، اما برگزيدن شستن پاها در احاديثى كه از پيامبر (ص) نقل شده، از آن رو است كه عادت پيامبر (ص) اين بوده است كه در واجب توسعه و افزايش مى‌داده است. او در هر واجبى مثل نماز، روزه، زكات و حج، سنّتهايى را براى تقويت آن واجب،

(١) روح المعانى، ج٦، ص٧٤.