فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦ - كاوشى در مجازات محارب و مفسد فى الارض محمد مؤمن قمی
«دغاره» به معناى ربودن است. در صحيحه محمد بن قيس به نقل از امام باقر(ع) آمده است:
قال: قضى أمير المؤمنين(ع) فى رجل اختلس ثوباً من السوق فقالوا: قد سرق هذا الرجل فقال:
امير المؤمنين(ع) در مورد مردى كه لباسى را از بازار ربوده بود و مىگفتند كه اين مرد دزدى كرده است، قضاوت كرد و فرمود: من در «دغاره معلنه»(ربودن آشكار) دست را قطع نمىكنم، بلكه دست كسى را قطع مىكنم كه مىدزدد و مخفى مىشود. (٤)
نيز در موثقه ابو بصير از يكى از دو امام باقر يا صادق عليهماالسلام چنين آمده كه أبى بصير، عن أحدهما(ع):
قال: سمعته يقول: قال اميرالمؤمنين(ع)
اميرالمؤمنين(ع) فرمود: حدّ قطع را در مورد دغاره معلنه، كه همان ربودن است، جارى نمىكنم بلكه او را تعزير مىكنم. (٥)
لفظ «دغاره» دردو حديث فوق در كافى با دال و غين آمده است و در تهذيب «الزعارة» ـ با زاء و عين ـ آمده است. بعيد نيست نسخه كافى صحيح باشد؛ چرا كه «دغاره» به معناى اختلاس و «استلاب» يعنى ربودن و غارت كردن است كه با آنچه در اخبار وارد شده، مناسبت دارد، بر خلاف «زعارة» كه به معناى سوء خلق و سخت خويى است.
ابن اثير در نهايه مىگويد: در روايتى از على(ع) نقل شده كه فرمود: «در دغاره قطع دست نيست».
(٤) وسائل الشيعه، ج١٨، ص ٥٠٣، باب ١٢ از ابواب حدّ سرقت، ح٢، همچنين ر.ك، همان، ص٥٠٤ ـ ٥٠٢؛ كافى، ج٧، حديث ٧ ،٢٢٥؛ تهذيب، ج ١٠، باب ٨ از ابواب حد سرقت، تصحيح و تعليق على اكبر غفّارى، ص ١٣١، ح٦٩.
(٥) وسائل الشيعه، ج ١٨، باب ١٢ از ابواب حد سرقت، ص ٥٠٣، ح١.