فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٣ - مبانى فقهى حرمت استعمال و قاچاق مواد مخدر و جرايم مربوط به آن محمدجواد سلمانپور
٢ ـ ١ ـ سابقه تاريخى مواد مخدر در فقه
نفس مواد مخدر يك موضوع مستحدثه نمىباشد؛ زيرا برخى از آنها در كلمات ائمه معصومين(ع) و فقهاى قديم آمده است. بنج، مفتر، مخدر و افيون چهار عنوانى است كه هم در روايات و هم در كلمات فقها آمده و آثار و احكام شرعى مختلفى بر آن مترتب شده است، مثلاً شيخ طوسى در النهايه گفته است:
مَن بنج غيره أو أسكره شيء احتال عليه فى شربه و أكله ثم أخذ مالَه عوقب على فعله بما يراه الإمام و اسْترجع عنه ما أخذ. فإنْ جنى البنج أو الإسكار عليه جناية كان المبنّج ضامناً لما جناه. (٤)
شبيه همين عبارت را شيخ مفيد در مقنه آورده و اضافه كرده است:
فإنْ جنَّ البنج على الانسان أو المسكر من الشراب جناية، لزمه أرشها بحسب ما يجب فيها لنقصان الجسم أو العقل أو الحواس. (٥)
عين همين فتوا را ابن البراج در مهذب (٦) ، ابن ادريس الحلى در السرائر، (٧) يحيى بن سعيد الحلى در الجامع للشرايع (٨) ، علامه حلى در تحرير الاحكام (٩) و شهيد اوّل در لمعه (١٠) و بسيارى از فقهاى ديگر دادهاند.
عبارت اين بزرگان نشان مىدهد كه بر موضوع مواد مخدر، مانند بنج كه ظاهراً حشيش يا مارى جوانا (١١) مىباشد واقف بوده و به آثار سوء جسمى و روانى آن چون زوال
(٤) شيخ طوسى، ٧٢١: بى تا.
(٥) مفيد، ٨٠: ١٤١٠.
(٦) ابن براج، ج٢.٥١: ١٤٠٦.
(٧) ابن ادريس، ج٣. ٥١١: ١٤١٠.
(٨) الحلى، ٥٦٤: ١٤٠٥.
(٩) حلى، ج٢.٢٣٤: بى تا.
(١٠) عاملى، ج٩. ٣٠٥: بى تا.
(١١) كارشناسان بنج يا بنگ را حشيش و مارى جوانا دانستهاند با اين تفاوت كه اعتياد آورى مارى جوانا شديدتر است.