از امام باقر(ع) در باره آيه {وَ قاتَلُوهُمْ حَتّى لاتَكْونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلِّه} پرسيدم، امام فرمود: تأويل اين آيه هنوز نيامد، رسول خدا(ص) به جهت نياز خود و اصحابش به مشركان رخصت داد، اگر تأويل آيه بيايد اين ترخيص از آنها پذيرفته نمى‌شود، بلكه كشته خواهند شد تا توحيد خداوند برقرار شود و شرك از ميان برود. (٩١)

ظاهراً سؤال ناظر به ما بعد «حتى» در آيه است كه مراد از آن چيست؟ امام(ع) آن را تفسير كرده به اينكه «حتى يوحّد اللّه‌ عزوجل و حتّى لايكون شرك». اين تفسير يا از قبيل لفّ و نشر مشوّش است و عبارت دوم تفسير جمله اوّل در آيه مى‌باشد كه ناگزير فتنه به معناى شرك گرفته شده است و يا از قبيل تفسير به مراد است و بر مى‌گردد به اينكه فتنه چيزى است كه در تضاد با توحيد است يعنى همان شرك است. به هر حال مراد از فتنه معنايى مشابه فساد در زمين نيست تا بتوان در اينجا به آيه تمسك كرد بلكه مى‌توان مضمون صحيحه را از خود آيه نيز برداشت نمود. با اين بيان كه آيه مباركه در بيان هدف جنگ تنها به جمله {حَتَّى لاَتَكُونَ فِتْنَةٌ} بسنده نكرده بلكه حتى {يَكُونَ الدِّينُ كُلُّه لِلِّهِ} را با و او عطف كه مفيد جمع است به جمله قبل عطف كرده است. لذا اراده استقلال از هر كدام از دو فقره آيه مشكل است؛ بلكه به دليل مناسبت حكم و موضوع، بعيد نيست ادعا شود كه فتنه در آيه امرى است كه با تماميت طاعت و دين براى خدا، قابل جمع نيست، پس بايد مرتفع شود تا تمام دين براى خدا شود.

به عبارت ديگر، اگر پذيرفته شود كه فتنه مترادف با فساد است عطف جمله {حَتَّى يَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ} با واو كه براى افاده جمع وضع شده، قرينه است بر اينكه مراد از آن، نوع خاصى از فساد است كه با تماميت طاعات و عبادات براى خدا منافات دارد. پس منظور از فتنه ايجاد نوعى فساد است كه مردم را به خروج از طاعت و عبادت خداوند فرا مى‌خواند چنانكه فرعونها و سران كفر چنين مى‌كردند.

(٩١) كافى، ج٨، ص ٢٠١، ح ٢٤٣.