فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣ - كاوشى در مجازات محارب و مفسد فى الارض محمد مؤمن قمی
مىجنگند مانند آيه {يُؤذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهَ} يعنى با پيامبر جنگ مىكنند و سعى در فساد بر روى زمين دارند. از اهل بيت(ع) روايت شده كه محارب هر كسى است كه سلاح كشيده و راه را نا امن كرده است، چه در شهر، چه در خارج شهر چرا كه دزدِ محارب در شهر باشد يا خارج آن تفاوتى نمىكند. (٢٠)
سيد ابوالمكارم نيز در باب جهاد غنيه گفته است:
هركافرى كه به مخالفت با اسلام برخيزد و هركس عليه امام عادل شورش كند و اظهار مخالفت كند و از اطاعت امام سرپيچى نمايد، يا قصد تصاحب اموال مسلمانان يا كسانى كه اموالشان محترم است ـ مانند اهل ذمه ـ را داشته باشد و سلاح بركشد، در خشكى يا دريا، در سفر يا حضر، جهاد با او واجب است و هيچ مخالفى در اين زمينه وجود ندارد.
پس از ذكر احكام اسيران كفار و اهل بغى مىگويد:
اسيران محارب اگر كسى را كشته باشند ولى مالى نبرده باشند، كشته مىشوند. و اگر علاوه بر قتل، مالى را نيز برده باشند، بعد از كشته شدن، به دار آويخته مىشوند. و اگر تنها دست به غارت اموال زده باشند، دست و پاى آنها در جهت مخالف قطع مىشود و اگر كسى را نكشته و مالى را نبردهاند، حبس مىشوند و يا از شهرى به شهر ديگر تبعيد مىشوند به اجماع اماميه (٢١) .
وى نيز اگر چه در سرآغاز سخنش تنها به مسأله وجوب جهاد با كفّار و ياغيان و كسانى كه براى غصب اموال محترم دست به سلاح بردهاند، اشاره كرده و عنوان «محارب» و تفسير آن را مورد تعرّض قرار نداده است، ولى از تعبير وى در ادامه مطلب از خصوص كسانى كه شمشير كشيدهاند به «محارب» به قرينه مجازاتى كه براى آنان ذكر كرده، معلوم
(٢٠) مجمع البيان ٣:١٨٨.
(٢١) الجوامع الفقهيه:٥٨٤.