فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١ - كاوشى در مجازات محارب و مفسد فى الارض محمد مؤمن قمی
خلاف ظاهر آيه است؛ هر آيه ظهور در معناى حقيقى و شامل مصاديق حقيقى است، مگر دليل و قرينهاى در كار باشد.
اين بود آنچه از ظاهر آيه به تنهايى استفاده مىشود و در مقابل آنچه ماگفتيم، دو امر قابل بررسى است:
سخن علامه طباطبايى
استاد گرانقدر ما، علامه طباطبايى، ظاهر آيه را همانند ديدگاه بيشتر فقها، به سلاح كشيدن به منظور ارعاب مردم تفسير كرده است. وى در تفسير گران سنگ الميزان چنين مىنويسد:
«فساداً» مصدرى است كه جانشين حال شده و محاربه با خدا، بعد از محال بودن معناى حقيقى، معناى مجازى وسيعى دارد و بر هر نوع مخالفت با هريك از احكام شرعى و انجام هر ظلم و اسرافى صادق است، ليكن ضميمه كردن رسول به آن دليل است بر اينكه مراد از آن معنايى است كه مخالفت با رسول را نيز در بر گيرد. از اين روى، مخالفت بايد به گونهاى باشد كه برگردد به ابطال آنچه رسول از جانب خداوند برآن ولايت پيدا كرده، مانند جنگ كفار با رسول اكرم(ص) و اخلال راهزنان در امنيّت عمومىاى كه پيامبر با ولايت و حكومتش در زمين ايجاد كرده است. در پى آمدن جمله {وَيَسْعَوْنَ فِى اْلأَرْضِ فَسَادَاً} نشان مىدهد كه مشخصاً مراد افساد در زمين از طريق اخلال در امنيت و راهزنى است، نه هر محاربهاى با مسلمانان.
نيز روشن است كه پيامبر اكرم(ص) در مورد هيچ يك از كفارى كه به اسارت در مىآمدند، مجازات قتل و به دار آويختن و مثله كردن و تبعيد را اجرا نمىكرد و همچنين استناد در آيه بعد نيز قرينه است بر اينكه مراد از محاربه همان افساد است؛ چرا كه ظهور دارد در اينكه توبه، مربوط به عمل محاربه است نه به جهت شرك و مانند آن.