فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٩ - كاوشى در مجازات محارب و مفسد فى الارض محمد مؤمن قمی

حمران مى‌گويد از امام باقر(ع) پرسيدم: معناى اين كلام خداوند چيست {مِنْ أَجْلِ ذلك كَتَبْنا عَلَى بَنِى إسْرائيلَ أنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْسَاً بِغَيرٍ نَفْسٍ أَو فَسادً فِى اْلأرْضِ فَكَأنَّما قَتَلَ النّاسَ جَمْيعاً} چيست و چگونه شخصى كه يك نفر را كشته مانند آن است كه همه مردم را كشته است؟ فرمود: در موضعى از جهنم قرار داده مى‌شود كه شديدترين مراتب عذاب را دارد و اگر تمام مردم را مى‌كشت در آنجا قرار داده مى‌شد. عرض كردم: اگر مرتكب قتل ديگرى نيز شد؟ امام فرمود: عذاب او مضاعف خواهد شد. (٨٢)

دلالت اين صحيحه بر عموم و شمول حكم، در ارتكاز سؤال كننده روشن و تقرير معصوم(ع) نسبت به اين ارتكاز روشن‌تر است.

در موثقه فضيل بن يسار آمده است:

«قلت لأبي جعفر عليه السلام: قول اللّه عزّوجل في كتابه: {وَ مَنْ أَحْيَاهَا فَكَانَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعاً } قال: من حرق أو غرق، قلت: فمن أخرجها من ضلال إلى هدى؟ قال: ذاك تأويلها الأعظم».

از امام باقر(ع) در مورد آيه {مَنْ أَحْياها فَكَأنَّما أَحْياَ النَّاسَ جَمِيعَاً} سؤال كردم، فرمود: كسى را از سوختن و غرق شدن نجات دادن عرض كردم: هركس كسى را از گمراهى خارج و به سوى هدايت رهنمون شود؟ فرمود: اين تأويل اعظم آيه است. (٨٣)

موثقه نيز شامل همه زمانهاست كه اگر كسى فردى را از سوختن و غرق شدن يا گمراهى نجات بخشد، گويا تمام مردم را زنده كرده است. روشن است كه هيچ اشعارى مبنى بر اختصاص آيه به قوم بنى اسرائيل در آن وجود ندارد و روايات دراين معنا متعدد و دلالتشان بر آنچه گفتيم واضح است. (٨٤)